කොහුබත් අතරින් මතුවූ ලෝකයේ හොඳ ම නිෂ්පාදිකාව

මං තෑගි ගත්තේ චාල්ස් කුමාරයාගේ අතින්
නිමාලි ගුණවර්ධන

කොම්පියුටර් මැජික්, රියැලිටි ෂෝ අතර නගරයේ යෞවනය දිය වී යද්දී කොහු බත්, පොල් ලෙලි අතර තටු ගසන ගමේ යෞවනයක් ගැන ඔබට කියන්නට අවසර. ඉකුත් සැප්තැම්බර් 12 වැනි දින එංගලන්තයේ ශාන්ත ජේම්ස් මාලිගයේ දී ඔටුන්න හිමි චාල්ස් කුමරු අතින් අපේ දුෂ්කර ගමක සිංහල යෞවනියක් ලෝකයේම නැඟී එන ව්‍යවසායිකාව සම්මානයෙන් පුද ලැබුවාය. මේ තරගයට රටවල් 40 ක තරගකරුවන් ඉදිරිපත් වී සිටියත් ඇය ඔවුන් සියල්ල අබිබවා ජය ගත්තා ය.

තවමත් ඇයට අවුරුදු 25 කි. අපොස උසස් පෙළ සමත් වුවත් ඇයට ස්වාධීනව ජීවිතය සතුටු කළ හැකි රැකියාවක් නො ලැබිණ. අම්බලන්තොට මල්පෙත්තාවේ ජීවත්වන නිමාලි ගුණවර්ධන අද අපේ කතා නායිකාවයි.

නිමාලි ගුණවර්ධන සොයා අම්බලන්තොට මල්පෙත්තාව පීරුව ද ඇයගේ කොහු මෝල පිහිටියේ රොටවල නම් ඊට තරමක් ඈත ගමක ය. රොටවල ඒ පොල් ලෙලි කොහු බත් කඳු ගැහුණු ඒ බිමේ සිට ඇගේ කටවහර මම ඔබට අමුණමි.

මගෙ අම්මා තාත්තා එක්ක අපේ පවුලෙ හැමෝම ජීවත්වෙන්ඩ මහා අරගලයක් කළ උදවිය. පවුලෙ දරුවන් ඔක්කොම 5 දෙනයි. මං පවුලෙ හතරවැන්නා. අයියයි අක්කලා දෙන්නකුටයි පස්සෙ මං. මට බාල මල්ලියෙක් ඉන්නවා. තාත්තාට හරි හමන් රස්සාවක් තිබුණෙ නෑ.

ඒත් එතුමා හොඳ මේසන් බාස් කෙනෙක්. ඒත් හැමදාම වැඩ තිබුණේ නෑ. අම්මාත් ගෙදර දොර බලාගෙන වත්තෙ පිටියෙ යමක් වවාගන්ඩ උත්සාහ කළා. පවුලෙ දරුවො ඉස්කෝලෙ යනකොට ඒ අවශ්‍යතා සපුරාගන්ඩ අමාරු වුණා. අපි මුලින් මුලින් හිටියෙ කුලී ගෙවල්වල. පස්සෙ අමාරුවෙන් මල්පෙත්තාවෙ පුංචි ගෙයක් හදාගන්ඩ තාත්තට පුළුවන් වුණා. එයා මේසන් බාස් නිසා වැඩ කුලී නැති නිසා ටිකක් පහසු වුණා.

දරිද්‍රතාව ගෙදර දෝරෙ ගලන්ඩ ගත්තෙ අපි කවුරුත් තරමක ඉහළ අධ්‍යාපනයට එන විටයි. ඉස්කෝලෙ යන්ඩ පොත පත පෑන පැන්සල පවා ගන්ඩ අමාරු තත්ත්වයක් ආවා. ගෙදර අඟහිඟකම අමතක කරලා මං කොහොමහරි ජීවිතය දිනාගන්ඩ ඉස්කෝලෙ ගියා. අම්බලන්තොට මහා විද්‍යාලයය මගෙ තක්සලාව.

අපොස සා/පෙළ විභාගයෙන් මං ඉහළින්ම සමත් වුණා. ඒ වෙනකොට අක්කල දෙන්නා ඉස්කෝල ගමන නතර කරලා. ඒ අය ගෙදරට අත්වැලක් වෙන්ඩ ළඟ තියෙන ‘ගාමන්ට්’ එකක වැඩට ගියා. උදේ සිට රාත්‍රී වෙනකම් එයාලා සිරුරට වධ දිදී මහන්සි වුණා. ලැබුණු සොච්චම මදි.

ඇත්තටම ‘ගාමන්ට්’ වලින් සිදුවුණේ ගමේ කෙල්ලන්ගේ ජීවිතය මහන එකයි. ඒ අය රෙදි කලිසම් මැහුවා. ‘ගාමන්ට්’ එක ඒ අයගෙ ජීවිත මැහුවා. උසස් පෙළ හදාරන්ට මට ඕනැකම තිබුණත් ඒකට ‘ටියුෂන්’ යන්න පොත පත ගන්න වියදම් කරන්ඩ අක්කලාටත් තාත්තාටත් බැරි වුණා. ඒත් ඒ අයත් කිව්වේ කොහොමහරි ඉගෙන ගන්න නංගි කියලයි. ලැබෙන මුදලින් පිරිමහගෙන මං කලා අංශයෙන් උසස් පෙළ හැදෑරුවා. සිංහල, දේශපාලන විද්‍යාව, බෞද්ධ සංස්කෘතිය මගෙ විෂයයන් වුණේ.

අයියත් ඉස්කෝලෙ ගමන නැවැත්තුවා. එයා වඩු වැඩ පුරුදු වෙන්ඩ ගියා. වැහි කාලෙට කිරල කැලේ යටවුණොත් වලවේ ගංවතුර අපේ ගෙවල් උඩිනුත් ගලනවා. කොහොම හරි ජීවිතය ජයගන්න මං ඉස්කෝල ගමන ගංවතුර උඩින් පැනලත් ගියා. පළමු වතාවේ මගෙ උසස් පෙළ ප්‍රතිඵලය ‘බී’ දෙකයි ‘සී’ එකයි.

ඒකෙන් රක්සාවකටවත් යන්න බැරි හන්ද මං දත කාගෙන දෙවැනි වතාවටත් විභාගෙ ගත්තා. ඒ වතාවේ මට ලැබුණෙ ‘ඒ’ දෙකයි ‘සී’ එකයි. අමතරව කොම්පියුටර් පාඨමාලාවක් ද හැදෑරුවා. එහෙම සුදුසුකම් තිබ්බත් කොච්චර ඇෆ්ලිකේෂන් දැම්මත් මට රක්ෂාවක් හම්බ වුණේ නැහැ. ගෙදර දෝර ගලන දුප්පත්කම නිසා මං පහසුවෙන් යන්ඩ පුළුවන් ‘ගාමන්ට්’ රස්සාවටම යන්ඩ ගත්තා. මට ලැබුණේ ‘හෙල්ෆර්’ කෙනෙක් හැටියට වැඩ කරන්න. උදේ පාන්දර නැඟිටල ගිහින් යන්ත්‍ර වගේ වැඩ කරන්ඩ ඕන.

එංගලන්තයේදී ලද සම්මානය

ඉල්ලන ප්‍රොඩක්ෂන් එක දෙන්ඩ බැරි වුණහම අම්මා මුත්තා දන්නෙ නැති කුණු බැණුම් අහන්ඩ වෙන්නෙ. ඒ මදිවට ‘ගාමන්ට්’ අයිතිකාරයට අවශ්‍ය නම් කෙල්ලො කියලා නැහැ රාත්‍රී වැඩ මුරයටත් දානවා. මේක හරිම වධකාගාරයක්.

මහා පීඩනයක් මට දැනුණා. ඒත් ඒ දුක පොදි බැඳගෙන මං කීය කීය හරි එකතු කළා. පොඩි කාලෙදිත් කීයක් හරි ලැබුණොත් නාස්ති නොකර එකතු කිරීම මගේ පුරුද්දක්.

ඒ අතර මට ආරංචියක් ආවා අක්කර 1 1/2 පමණ ඉඩමක කොහු මෝලක් බදු දෙනවා කියලා. පුංචි කාලෙ පොල් ලෙලි ඇහින්දට පොල් ලෙලි ගැහුවට කොහු බත් හදන හැටි ඒවායෙන් මෙට්ට නිර්මාණය කරන හැටි ගැන හරිහැටි දැනුමක් මට තිබුණේ නැහැ. මගේ ධෛර්යය ගැන විශ්වාසය තබන යහළුවො ටිකක් මට වාසනාවට හිටියා.

ඒ අයගෙනුත් එකතු කරලා මා ඉතිරි කර තිබුණ මුදලත් යොදවලා රුපියල් ලක්ෂ දෙකහමාරකට මාසයකට පනස්දහස ගාණෙ දීලා මං ඒ ඉඩම බදු ගත්තා. කම්පියුටර් ලස්සන ඇඳුම් හිරිමල් යෞවනය අමතක කරලා මං පොල් ලෙලි අතර කොහු බත් අස්සෙ වැඩ පටන් ගත්තා. මං ණය හොය හොයා බැංකු ගාණෙ ගියා.

බැංකු මගේ ඇපකරුවො පිළිගත්තෙ නැහැ. ස්වයං රැකියාකරුවන්ට අත දෙනවා කියලා රූපවාහිනියෙන් වෙළෙඳ දැන්වීම් දැම්මත් මට නම් ඒ වෙලාවේ උදව් කළේ නැහැ. ඒ නිසා ගමෙන් ඈත ඒ ඉඩමේ මං තනියෙන් පිරිමි ගැහැනු එක්ක වැඩ කළා.

ඒ අයට මට ලැබෙන විදිහට ගෙවීම් කළා. ඒත් ඒ ඉඩමට මම අහුවුණා. එතන ඒ ව්‍යාපාරය කරන්න පහසුකම් මදි. පොල් ලෙලි අඛණ්ඩව ලබා ගැනීමට ක්‍රමයක් තිබුණෙ නැහැ. දැන්නම් ඒවා ලබාගන්නා ක්‍රම දන්නවා. පොල් ඔයන කට්ටියට ගතමනාවක් දුන්නම ඒ පොල් ලෙලි අපට එනවා. මුල් ඉඩම අත්හැරලා මං යන්නේ ලක්ෂ තුනක් පාඩු කරගෙන.

ගෙදර ගිහින් අම්මා තාත්තාගෙන් කෑම ටික කකා මං ආයෙත් නැඟිටින හැටි සිතුවා. මෙහෙම ඉන්නකොට මල්පෙත්තාවෙ ග්‍රාමසේවක මහත්තයා මේ රොටවල ගමේ ඉඩම ගැන කිව්වෙ. මම ආයෙමත් ණය වෙලා මීට අවුරුද්දකට උඩදී 2012 දී මේ අක්කර ගණනක ඉඩම බදු ගත්තා. මේ සුළු කාලෙදි මට විශාල දියුණුවක් ලැබුණා. අම්බලන්තොට වාණිජ මණ්ඩලයේ සංජීව ගුරුගේ මහත්මයා මට උපදෙස් දුන්නා. ඒ අනුව මං අද සේවකයින් දහතුන් දෙනෙකු පාලනය කරන පුංචි ව්‍යාපාරිකාවක්.

ගැහැනුන්ට පැය අටකට සේවය සඳහා රු. 400 ක් ද පිරිමියෙකුට රු. 600 ක් ද වැඩි වන අතිකාල සේවයට පැයකට රු. 50 ක් ද ගෙවනවා. මගේ ආයතනයේ වාර්ෂික පිරිවැටුම රුපියල් මිලියන හතරක් ඉක්ම වනවා. මගේ ආයතනයේ නම ‘නිමාලි චිෆ්ස් ඇන්ඩ් ෆයිබර් මිල්ස්’ මහත්මයා මෙහි කාර්ය භාරය ගැන අහනවනෙ.

මුලින් පොල් ලෙලි අපි කට්ටිය අතින් කැඩුවෙ. ඒවා කොහු බත් දක්වා සකස්කර ගත්තෙත් අපි. ඒ කාලෙ මාව පෙනුණෙ දූවිලි කැටියක් විදිහට. බලන්න ආපු යහ‍ළුවොත් පුදුම වුණා ඔළුවෙ ඉඳන් කොහු බතින් වැසුණ මගේ ශරීරය හා ඇඳුම් දැකලා.

දැන් තරමක ආදායමක් එන නිසා පොල් ලෙල්ල කුඩා ‍කොටස්වලට බිඳ දමන යන්ත්‍රයක් හා කොහු බත් වෙන්කර දමන යන්ත්‍රයක් මං ගෙවීමේ ක්‍රමයට අරගෙන තියෙනවා. ඒ විතරක් නෙමේ පොල් ඔයන තැන්වලින් ලෙලි පටවගෙන එන්නට ‘කැන්ටර්’ ලොරි රථයක් ද ට්‍රැක්ටරයක් ද මම ලීසිං ක්‍රමයට අරගෙන තියෙනවා.

පිරිමින් එක්ක වැඩ කිරිම තමයි හරිම අමාරු. තරුණ කෙල්ලක් හැටියට පිට ගමක මිනිස්සු අතර වැඩ කරන කොට අම්මා තාත්තා විරුද්ධ වුණා. ඒක නිසා මං කලින් සිටම ප්‍රේමයෙන් වෙලී සිටපු චන්දිමත් එක්ක විවාහ වෙලා එයා එතෙක් කරපු රක්ෂාවෙනුත් අයින් කරගෙන මගේ වැඩපළටම එයාවත් ගෙනාවා.

නිමාලි තම සැමියා චන්දිම සමග……

විවාහ වුණා කියන්නෙ රෙජිස්ට්‍රර් වුණා විතරයි. තවම කැන්දාගෙන යාමක් නෑ. පරිසරයට ගැටලුවක් වෙලා තිබුණ පොල් ලෙලි වලින් මං ප්‍රයෝජන ගන්නවා. පොල් ලෙලි ‘චිෆ්ස්’ කොහු සහ කොහු බත් නිෂ්පාදනය කරල සමාගම් දෙකකට ලබා දෙනවා.

ඒවාටත් උදව් කළේ ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය. විශේෂයෙන් සංජීව ගුරුගේ මහත්තයා. මේ තරගයට යොමු කළෙත් වාණිජ මණ්ඩලයමයි. කොහු බත් වේලීම සඳහා මං අවට ඉඩම් දෙකක් බදු ක්‍රමයට ගණනක් ගෙවලා දැනටමත් අරගෙන තියෙනවා. ප්‍රදේශයේ ජනතාවටත් ලණු ඇඹරීම සඳහා කොහු සැපයීමත් මං කරනවා. මීට අමතරව කොහු වලින් නිපැයෙන මෙට්ට සහ තවත් දේ ශ්‍රී ලාංකික අපනයන කරුවන්ට ලබාදීමත් සුළු වශයෙන් කරනවා.

කොහු බත් අතර කය වෙහෙසා වැඩ කරන මේ තරුණිය නිපදවන බොහෝ දේ දැන් යුරෝපා රටවල් කීපයක්ම ප්‍රයෝජනයට ගනියි. ඒ ගාල්ලේ කොහු ආශ්‍රිත මෙට්ට අපනයනය කරනු ලබන සමාගමක් ඇගේ නිෂ්පාදන මිලදී ගන්නා නිසාය.

ජර්මනිය කැනඩාව හා මහා බ්‍රිතාන්‍යය යන රටවල්වලට කොහු ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන අපනයනය කරනු ලබන ඇඹිලිපිටියේ කර්මාන්ත ශාලාවක් සඳහා ද ඇය තම නිෂ්පාදන යොමු කරයි. එම කොහු බත කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා යොදා ගැනෙන අතර, ඇයගේ පොල් ලෙලි ‘චිෆ්ස්’ වතුර පෙරීමේ ක්‍රියාවලියක් සඳහා එම යුරෝපා රටවල් යොදා ගැනේ.

එංගලන්තයේ ඔටුන්න හිමි චාල්ස් කුමරු අතින් ලෝකයේ රටවල් හතළිහක් අබිබවා ලෝකයේම හොඳම නැඟී එන ව්‍යවසායිකාව ලෙස සම්මාන ලැබීම ගැන ඔබට මොකද හිතෙන්නෙ යැයි මා ඇසුවේ මේ සටහනට විරාමයක් තබන්නටය.

මේක මේ රටේ දුක් විඳින අහිංසක හැම ගැමි ගැහැනියකටම ලැබුණු සම්මානයක්. අවුරුද්දක් වගේ කාලයකදී තරමක් හෝ නිදහසේ හුස්ම ගන්නට මට හැකි වුණේ අපේ දෙයින් ලෝකෙට යමක් කරන්ඩ ගත් උත්සාහය නිසා කියලයි මට හිතෙන්නෙ. ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය මේ වගේ බොහෝ තරුණ තරුණියන් හට අත දෙනවා. මං තාමත් මේ කටයුතු කරන්නේ අනුන්ගේ ඉඩම් බදු අරගෙන. කවුරුන් හරි දානපතියෙක් නැතිනම් රජයේ වගකිවයුත්තෙක් මට ඉඩමක් සහන ක්‍රමයකට ලබා දෙනවා නම් මේ රටේ තවත් 35 – 40 ට රක්ෂා දෙන තත්ත්වයට මට එන්න පුළුවන්.

පෙනුමින් තවමත් පාසල් යන නාඹර කෙල්ලක මෙන් දිස්වන නිමාලි ගේ සුමුදු කය තුළ සැඟවුණු ඒ අයෝමය චිත්ත ශක්තිය අන් කවරදාටත් වඩා අද දවසේ රටට වටින බව පැහැදිලිව කිව යුතුය.

වවුනියාවත් අද පෝසත්

මීට වසර 10 – 11කට පෙර මේ පැත්තේ දෙමළ තරුණ තරුණියෝ අත තිබුණේ දිලිසෙන යුද අවි ය. මේ පැත්තේ වැඩියෙන් තිබුණේ ඔවුන් රැගත් ට්‍රැක්ටරය. ඒ සමඟම මේ පැත්තේ නිතර එහා මෙහා ගියේ යුද හමුදාවේ අවි දැරූ සෙබළුන් රැගත් යුද ටැංකිය ටිපර් රථය, ජිප් රථය. ඒ සෙබළු අත්වල දී දිලිසෙන අවිය.

නමුත් අද ඒ තත්ත්වය එහෙම පිටින් ම වෙනස් වී ඇත. රජය යුද්ධය ජය ගැනීමත් සමඟ මේ පෙදෙස සංවර්ධනය කරා ගමන් කිරීමත් සමඟ ඒ වෙනස ඇතිවිය. අද එදා අවි දැරූ දෙමළ තරුණ තරුණියෝ කැත්ත උදැල්ල අරගෙන ගොවිතැන් කරති.

එදා ගිය යුද හමුදා සෙබළු රැගත් වාහන වෙනුවට අද මෙහි වැඩිපුර යන්නේ රට සංවර්ධනය කරන බුල්ඩෝසර්, කැටපිලර් වැනි වාහනය, පස් රැගත් ගොඩනැඟිලි ද්‍රව්‍ය රැගත් හා කෘෂි අස්වැන්න රැගත් ට්‍රක් රථය, එදා අවි දැරූ සෙබළු ද සිවිල් ආරක්ෂකයෝ ද අද මේ පෙදෙස එකම කෙත් යායක් බවට පත් කර තිබේ.

මේ අප කථා කරන්නේ උතුරු පළාතේ සිංහල ජනතාව වැඩියෙන් ම සිටින වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය පිළිබඳව ය. සරලව කීවොත් අද වවුනියාව ඉතා පෝසත් ය. වවුනියාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම පසුගිය වසර දෙක තුනේ දී කවදාවත් නැති තරමට ඉහළ ගොස් ඇත.

රටටම ‍අවශ්‍ය උදු අද ලබාදෙන්නේ වවුනියාවෙනි. ඒ අනුව අපි අද උදුවලින් ස්වයංපෝෂිතය. දුම්කොළ, බඩඉරිඟු අස්වැන්න වවුනියාවේ වාර්තාගත අන්දමට ඉහළ ගොස් තිබේ. උතුරේ සංවර්ධන ක්‍රියාදාමයට උරදී සිටින රජය මේ වනවිට වවුනියාව ඇතුළු උතුරු ප්‍රදේශය දැවැන්ත ව්‍යාපෘති රැසක් ක්‍රියාවට නංවා ඇති අතර ව්‍යාපෘති විශාල ප්‍රමාණයක් සාර්ථකව නිම කරනු ලැබ තිබේ.

එම ව්‍යාපෘති අතර ප්‍රධාන තැනක මහාමාර්ග සංවර්ධනය, දුම්රිය මාර්ග ඉදිකිරීම වැව් හා ඇළ මාර්ග සංවර්ධනය, විදුලිබලය හා පානීය ජලය සැපයීම, අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය කටයුතු නඟා සිටුවීම කෙරෙහි යොමුව තිබේ.

ඊට අමතරව කෘෂි හා ධීවර කර්මාන්ත නඟා සිටුවීම, නිවාස තනාදීම, නැවත පදිංචිය, ඇඟළුම් කම්හල් ජනතා අයිතියට පත් කිරීම මෙන් ම රැකියා අවස්ථා ලබා දීම ද ප්‍රමුඛව සිදුව තිබේ.

උතුරු දුම්රිය මාර්ගය වවුනියාව ඕමන්ත දුම්රිය ස්ථානයේ සිට යාපනය දක්වා ඉදිකිරීම් කටයුතු 50% කින් පමණ නිම කිරීමට හැකිව තිබීම මෙන් ම මැදවච්චිය සිට තලෙයිමන්නාරම දක්වා දිවෙන දුම්රිය මාර්ගයේ ඉදිකිරීම සිදුවන අතර මඩු දුම්රිය ස්ථානය දක්වා ඉදිකිරීම නිමකර ජනතා අයිතියට පත්කිරීමට රජය සමත්කම් දක්වා ඇත. මෙම ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා ඉන්දියා රජය ශ්‍රී ලංකා රජයට සහය දක්වයි.

පානීය ජල ව්‍යාපෘතිය විවෘත කිරීම

ඒ 9 මාර්ගය වවුනියාවෙන් යාපනය දෙසට සම්පූර්ණයෙන් ම කාපට් අතුරා ජනතා අයිතියට පත් කළේ ද තවත් ජනතා පැතුමක් මල් ඵල ගන්වමිනි. ඊට අමතරව ප්‍රධාන පෙළේ මාර්ග ලෙස සැලකෙන වවුනියාව – හොරොව්පොතාන මාර්ගය, වවුනියාව – මන්නාරම මාර්ගය, මැදවච්චිය – මන්නාරම මාර්ගය සංවර්ධනය කළ රජය වවුනියාව නගරයේ සියලුම අභ්‍යන්තර මාර්ග කාපට් ඇතිරීම ද නිම කොට තිබේ. මීට අමතරව ග්‍රාමීය මාර්ග 75% ක් පමණ සංවර්ධනය කිරීම ද නිම කර තිබීම ජයග්‍රාහී ගමනේ පෙ‍ර නිමිත්තකි.

අධ්‍යාපන ක්‍රියාදාමය තුළින් අතිවිශාල ප්‍රගතියක් අත් කරගෙන ඇති උතුරු ප්‍රදේශයේ එම කටයුතු නඟා සිටුවීම සඳහා මධ්‍යම රජය මෙන් ම පළාත් සභාව ද සුවිශේෂ මැදිහත්වීමක් සිදුකර ඇත. ගෙවී ගිය වසර 04 තුළ උතුරේ පාසල් ගොඩනැගිලි 695 ක් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට ඇති අතර මහින්දෝදය විද්‍යාගාර 28 ක වැඩ නිමකොට තවත් 33 ක් ඉදිකිරීම සඳහා මුල පුරා තිබේ.

නිවාස තනා දීම සඳහා උතුරේ ව්‍යාපෘති රැසක් ක්‍රියාත්මක අතර ඉන් මුල් තැනක් ඉන්දියානු නිවාස ව්‍යාපෘති සඳහා හිමිවෙයි. එහි මුල් අදියර යටතේ උතුරේ නිවාස 50,000 ක් ඉදිකර ජනතා අයිතියට පත්වූ අතර වවුනියාව දිස්ත්‍රිකයේ ඒ යටතේ නිවාස 200 ක් ඉදිකරනු ලැබිණි.

මේ වනවිට එහි දෙවන අදියර ක්‍රියාත්මක අතර එමගින් තවත් නිවාස ඉදිවෙමින් පවතී. තුන් වන අදියර යටතේ ද නිවාස ලාභීන් තෝරා ගැනීම සිදුවෙමින් පවතී. ඒ.එස්.බී. (ASB) නිවාස ව්‍යාපෘතිය මගින් ද නැවත පදිංචි කළ වැසියන් සඳහා ස්ථිර නිවාස ඉදිකර දීම සිදුවිය.

ධීවර කර්මාන්තය ගැන කතා කිරීමේදී මිරිදිය ධීවර කර්මාන්තය අතින් වවුනියාවට හිමිවන්නේ සුවිශේෂ තැනකි. මෙවර වවුනියාවේ මත්ස්‍ය ආදායම තුළ විශාල වර්ධනයක් දක්නට ලැබෙන අතර වවුනියාව ජල ජීවී ව්‍යාපෘති කාර්යාලය පවසන්නේ මෙම වසරේ ගෙවී ගිය මාස 07 තුළ මත්ස්‍ය අස්වැන්න කිලෝ ග්‍රෑම් 1, 10,000 ඉක්මවූ බවයි. රජය මිරිදිය ධීවර කටයුතු සඳහා එම මාස 07 තුළ මන්නාරමට සහ වවුනියාවට රුපියල් බිලියන 06 ක් ලබාදී ඇති අතර ඉදිරියේදී තවත් බිලියන 07 ක වියදමින් මත්ස්‍ය වගා ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීම සැලසුම් කර තිබේ.

“ලොකු කුඩා වැව් හා ඇළ මාර්ග විශාල ප්‍රමාණයක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සහ වල් බිහිවී තිබූ වගා බිම් රැසක් එළිපෙහෙළි කොට වගාව සඳහා යෙදවීම තුළින් උතුරේ වී අස්වැන්න, ආදායම, නිෂ්පාදනය වැඩි වූ අතර මෙම වසරේ මහ සහ යළ යන කන්න දෙකම වගා කිරීමට හැකිවීම ද වී නිෂ්පාදනය වැඩි වීමට හේතු විය.

වවුනියාව යනු උතුර, දකුණ මෙන් ම නැ‍ඟෙනහිර බටහිර යා කරන නගරයකි. මේ වනවිට ක්‍රියාත්මක සංවර්ධන ව්‍යාපෘති නිමවීමත් සමඟ එම නගරය පමණක් නොව අවට ගම්මාන ද එකසේ නැඟී සිටිනු ඇත. විශේෂයෙන් කෘෂි කාර්මික, ධීවර සහ වානිජ යන අංශවලින් උතුරේ ප්‍රධාන නගරයක් පමණක් නොව ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නගර අතරින් ද සුවිශේෂ ස්ථානයකට පැමිණීමට මෙන් ම දියුණුවේ ඉහළට එසවුණු දිස්ත්‍රික්කයක් වීමට වවුනියාවට හැකිවනු ඇත. ගෙවී ගිය වසර 04 සහ ඉදිරි ආසන්න වසර කිහිපය උතුර සංවර්ධනයෙන් රටට ප්‍රතිලාභ අත්වන වකවානුවක් වන බව නොරහසකි.

කුඹුරු ගොවිතැන් කිරීමෙන් ඉදිරි කාලය සඳහා වී හාල් සෑහෙන්න අටුවේ එක්රැස් කර තබාගැනීමත් දක්නට ලැබුණා. බොහෝ විට වී හාල් පමණක් නොවෙයි කොස් ගසෙන් වැටෙන වැල වරකාවල කොස් ඇට වැලි කොස්ඇට වශයෙන් සකස් වී අවාරයේ දී ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට තිබුණා. බත් ඉවීමට සහල් ගන්නා විට ඉන් මිටක් වෙනත් මුට්ටියකට දැමීමෙන් මිටි හාල් මුට්ටියක් වෙනමම ඉතිරි වී තිබුණා. සහල් නැති විටෙක මිටි හාල් මුට්ටිය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ හැකියාව තිබුණා.
එදා අපේ ගැමි සමාජය තුළ අනාගතය වෙනුවෙන් ද්‍රව්‍යමය වශයෙන් දකින්නට ලැබුණ ඉතිරි කිරීම එයයි.

“ලොව තිබෙන ලොකුම මැස්ම මොකක්ද?” මේ පාසලේ දී ළමයි කවටකමටත් වඩා දැනුම උරගා බලන්නට අසන පැනයකි. අපි දහඅතේ කල්පනා කරමු.

“අරපිරිමැස්ම”

අප අතරින් එකියක කෑගසා පවසන්නීය.

‘අරපිරිමැස්ම’ පුරුදු වෙන්න ඕන ගෑනු ළමයි වුණහම.

අම්මලා කියන්නේ එහෙමයි.

ගැහැනු ළමයෙකුට අරපිරිමැස්ම ඉගෙන ගන්න හොඳම තැන තමයි මුළුතැන්ගෙය. එහෙම කියන අම්මා අපට බොහෝ දේ ක්‍රියාවෙන් පෙන්නලා තිබුණා. ඉස්සර ගෙවල්වල අද වගේ මිරිස් තුනපහ කඩෙන් ගෙනාවේ නැහැ. මිරිස් තුනපහ ගෙදරදීම හදාගත්තා. බොහෝ විට මිරිස් ගලේ එකවර ඇඹරෙන මිරිස්, කහ, තුනපහ ආදිය කල් තබා ගත්තේ ඒ මත ලුණු ඇට ඔබා තිබීමෙන්. මිරිස් අඹරලා ඉවර වුණාට පස්සේ ගල හෝදලා ගන්න මිරිස් වතුර මාළු හොද්දට යොදා ගත්තා. දෙහි වාරෙට දෙහි කල්තබා ගන්න ලුනුදෙහි දැම්මා වගේම දෙහි වැලිවල හංගලත් තිබුණා. හැම ගෙදරකම වගේ වැලිකොස්ඇට මුල්ලක් තිබුණා. අද මෙන් නවීන යන්ත්‍ර සූත්‍ර නොතිබුණු එකල බොහෝ දේ කර ගත්තේ දෑතේ වීරියෙන්. කජු වාරෙට කජු කපලා අහක දමන කජු ලෙල්ල මදුරුවන් එලවන්න දුං ගස්සන්න යොදා ගැනීම කළ අතර මේ වගේ පුංචි පුංචි දේවල් එකල අපේ ගැමි ගෙවල්වල තිබුණා. අද වන විට කාලය වෙනස් වුණත් අරපිරිමැස්මයි, ඉතිරි කිරීමයි, අපතේ නොහැරීමයි අපට ඉවත දමන්න බැරි තත්ත්වයට පත්වෙලා තියෙන්නේ.

අතීතය වර්තමානය අනාගතය යා කරමින් කාන්තාවන් කොහොම ද ඉතිරි කරන්නේ පිළිබඳව කතා කරන්නට අද ගෙදරට ගොඩවුණේ මහාචාර්ය කුසුමා කරුණාරත්න මහත්මියයි.

එදා අපේ රටේ ගැමි සංස්කෘතියක් දකින්නට ලැබුණා. ඒ ගැමි සංස්කෘතිය තුළ අනාගතය ගැන සිතා ජීවිත සකස් කරගැනීමේ පවුල් ක්‍රමයක් මෙන්ම කුඹුරු ගොවිතැන් කිරීමෙන් ඉදිරි කාලය සඳහා වී හාල් සෑහෙන්න අටුවේ එක්රැස් කර තබාගැනීමත් දක්නට ලැබුණා. බොහෝ විට වී හාල් පමණක් නොවෙයි කොස් ගසෙන් වැටෙන වැල වරකාවල කොස් ඇට වැලි කොස්ඇට වශයෙන් සකස් වී අවාරයේ දී ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට තිබුණා. බත් ඉවීමට සහල් ගන්නා විට ඉන් මිටක් වෙනත් මුට්ටියකට දැමීමෙන් මිටි හාල් මුට්ටියක් වෙනමම ඉතිරි වී තිබුණා. සහල් නැති විටෙක මිටි හාල් මුට්ටිය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ හැකියාව තිබුණා. මේක තමයි එදා අපේ ගැමි සමාජය තුළ අනාගතය වෙනුවෙන් ද්‍රව්‍යමය වශයෙන් දකින්නට ලැබුණ ඉතිරි කිරීම.

බුද්ධ දේශනයෙත් සඳහන් වෙනවා තමන් උපයන ධනයෙන් හතරෙන් එකක් අනාගතය වෙනුවෙන් ඉතිරි කළ යුතුයි කියා. එදා අපේ ගැමි සමාජය තුළ කෑම වේලක් හොයාගන්න බැරි කෙනෙක් හිටියේ නැති තරම්. එක නිවසක අඩුපාඩු තිබෙන විට එය තවත් නිවසකින් පිරිමැහුණා. තවත් කෙනෙකුගේ අඩුපාඩු දුටුවම අනිත් අය ඔවුන්ට උදව් උපකාර කළා. අතීතයේ නිල වශයෙන් නිශ්චිතව බැංකු ක්‍රම නොතිබුණාට එකිනෙකා අතර සම්බන්ධතාවන් තිබුණා. ඔවුනොවුන් එකිනෙකාට උදව් උපකාර කරගත්තා.

මට මතක් වෙනවා හාල් ගරන්නට ගියාම නෑඹිලියේ අවසානයට ගල් සමඟ ඉතිරි වන හාල් ඇට ටිකත් කොහොමහරි බේරලා ගන්න ගෘහණිය දක්ෂයි. ඇය දැනගෙන හිටියා ඒ ටික වුණත් වීසි කරන්න හොඳ නැහැ කියලා. අරපිරිමැස්ම ඉතිරි කිරීම, යන සියල්ල අපේ බාල පරම්පරාව අතරට ආවේ ඒ විදිහටයි.

ආහාර සෑදීම කල්තබා ගැනීම සඳහා කාන්තාව මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කළා වගේම මුදල් හදල් භාවිතයට යොමු වීමේ දී කාන්තාවම තමයි අරපිරිමැස්මට යොමු වුණෙත්. මවක හැටියට ගෘහණියක හැටියට මුදල් පරිහරණයේදී ඇය සුළු මුදලක් හෝ ඉනේ හෝ අල්මාරියේ කොනක සඟවා තබා තිබුණා හදිස්සියකදී ගන්න.

කාලයක් යන විට කුඩා දරුවන් කෑමවල මුදල් ඉතිරි කිරීමත් ක්‍රමයෙන් මෙය බැංකු ක්‍රමය දක්වාත් යන්න පටන් ගත්තා. ඉතිරි කිරීම අරපිරිමැස්ම ගැමි ගැහැනිය උරුම කරගත්ත දෙයක්, ඇය මෙය තමන්ගේ දරුවන්ට පසුකාලීනව පැවරු දෙයක්.

එදා අද තරම් බහුලව රෙදි සාප්පු හෝ විවිධ පන්නයේ මෝස්තර ඇඳුම් තිබුණේ නැහැ. එදා තිබුණේ බොහොම සරල ඇදුම්. මේ නිසා ඇඳුමක් ඉරුණාම එය පැත්තකට දැම්මේ නැහැ එළලා අරගෙන තවත් කාලයක් පාවිච්චි කළා. යම් කිසිවක් අපතේ නොයැවිය යුතුයි කියන සංකල්පය එදා අපේ සමාජය තුළ තිබුණා. මේ දේවල් බෞද්ධ සංකල්පය තුළ තිබු දේවල්. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කර තිබෙනවා භික්ෂුන් වහන්සේලා පාවිච්චි කරන සිවුරු අඳින්න බැරි වූ විට ඒවා පාපිස්නක් ලෙස භාවිත කිරීමටත් ඉන් පසුව එයත් බැරි වූ විට බිත්තියට මැටි ගැසීමේදී ඒ සිවුරු කඩමළු භාවිත කරන්න කියලා.

කෙසේ වෙතත් අරපිරිමැස්ම ඉතිරි කිරීම වගේම අපතේ නොයැවීම එදා අපේ ජනසමාජය තුළ එකට බද්ධව තිබුණා. මේ නිසා තමන් පාවිච්චි කරන ඇඳුම් පැලඳුම් හැකිතාක් දුරට පාවිච්චි කළ යුතුයි කියන අරමුණ තිබුණා. ජපන් සමාජයේදී අපට දැකිය හැකි දෙයක් තමයි ජපන් නිවසක පිඟානට බෙදාගත් ආහාර ඉතිරි නොකළ යුතුයි කියන මතයක් ඔවුන් තුළ තිබෙනවා. අපෙත් ඒ මතය තිබුණාට එහෙම කෙරෙනව ද කියන එකයි ගැටලුව.

පරිසරය ඇසුරෙන් අපට ලැබෙන දේට අපි ගරු කළ යුතුයි. නමුත් අද බලන්න හෝටල්වල කොපමණ ආහාර ඉවත දමනවා ද? ඇතැම් සමාජවල කෑම නැතිව දරුවන් මිය යනවා. අද අපේ සමාජයේ දරුවන්ගේ ඇඳුම් පැලදුම් ගෙන බැලු විට එන එන මෝස්තරවල ඇඳුම් ඔවුන්ට තිබෙනවා. නමුත් මේවා කාලයක් අඳින්නේ නැහැ. ඇතැම් විට මාසයකින් දෙකකින් ඉවත දමනවා. අපතේ නොයැවීම, අරපිරිමැස්ම ඉතිරි කිරීම යන සංකල්ප තිබුණත් අද සමාජය තුළ එය එසේ වන්නේ නැහැ. අකෙනෙකුට සිතෙන්න පුළුවන් වෙනස් වන සමාජය තුළ කොහොම ද මේවා පිළිපදින්නේ කියා. නමුත් අපිට අතීතයේ තිබු ඒ වටිනාකම් එලෙසින්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට බැරි වුණත් මැද මාවතක ගමන් කිරීමට පුළුවන්කම තිබිය යුතුයි.

එදාට වඩා අද සමාජය වෙනස්. අපේ ආහාර රටාව අදින පලඳින විදිහ වගේම සිතන පතන විදිහත් වෙනස් වෙලා. මේ වෙනස් වීමත් සමඟ ඉතිරි කරන්නත් වෙලා තියෙන්නේ. නමුත් සමාජයට, ස්වභාවධර්මයට, අප ජීවත්වන පරිසරයට ආදරෙන් කටයුතු කරනවානම් එදා සමාජයේ තිබු සංකල්ප අදට ගැළපෙන ලෙස ගළපවාගෙන මැද මාවතේ ගමන් කිරීමට පුළුවන්නම් එදා සංස්කෘතියේ තිබු සංකල්ප රැක ගැනීමට පුළුවන්කම තියෙනවා.

අද මිනිසුන් සීමාවකින් තොර මුදල් ඉපයීමට පෙලඹිලා. ඇතැම් විට උපයනවාට වඩා වියදම් කිරීමට යොමුවෙලා. මුළු සමාජයම වාණිජ බවට පත්වෙලා. නමුත් ඔවුන් තුළ ඉතිරි කිරීමක් දක්නට නැහැ. අල්පේච්ඡතාව බෞද්ධ ධර්මයේ උගන්වන දෙයක්. නමුත් අද අයට අපේ සමාජයේ මිනිසුන් තුළ අල්පේච්ඡතාවක් දකින්නට නැහැ. නමුත් අපේ කාන්තාව තවමත් ප්‍රමාද නැහැ. ඇයට පුළුවන් ඉතිරි කරන්නට. නිවසේ අනවශ්‍ය වියදම් කපා හරින්නට. වත්තේ ගහකොළ එළවළු වර්ග පලතුරු ආදිය වවා එය මුළුතැන්ගෙයට එක්කර ගැනීමට. අද තිබෙන්නේ ඇතැම් විට පුංචි ඉඩකඩක්. නමුත් එයත් සැලසුම් කළොත් ඒ ඉඩකඩෙනුත් ප්‍රයෝජන ගැනීමට පුළුවන්. ඒ වගේම තමයි අපේ කාන්තාවෝ රැකියාවල නිරත අය ඉන්නවා.

ඔවුන් තුළ යම් දැක්මක් තිබිය යුතුයි. අනාගතය වෙනුවෙන්, හදිසි අවස්ථා වෙනුවෙන් තමන් සන්තකයේ කීයක් හෝ ඉතිරි කරගැනීමට ඇය වග බලා ගත යුතුයි.

ඒ වගේම තමයි මැදපෙරදිග යන කාන්තාව එහි යන්නේ දහසකුත් එකක් බලාපොරොත්තු පොදි ගහගෙන. ඇයට සිහින ගොඩක් තිබෙනවා.

දරුවන්, පිළිබඳව, නිවසක් තනා ගැනීම ආදි වූ වශයෙන් මෙහිදී උපයන සියල්ලම නිවෙසට නොයවා බැංකුවට මුදල් එවීම ඉතිරි කිරීම ඇගේ අනාගතයට කරගන්නා යහපතක්. එහෙම නැති වුණොත් වෙන්නේ ඇතැම් විට දරුවන් හෝ පුරුෂයා විසින් මේ මුදල් විනාශ කර දැමීමක්.

විශේෂයෙන්ම කියන්න ඕන දෙයක් තමයි බැංකු ක්‍රම ඉතිරි කිරීම, කුඩා දරුවන්ට ඉතිරි කිරීමට පෙලඹවීම ඉතා හොඳ දෙයක්. අපි මුදල් පමණක් නොවෙයි හැම දෙයක්ම අරපිරිමැස්මෙන්, අපතේ නොයවමින් අනාගතය උදෙසා අනාගත පරපුර උදෙසා ඉතිරි කළ යුතුයි.

අද කතාබහ
මහාචාර්ය කුසුමා කරුණාරත්න

සිංහල දෙමළ ඉංගිරිසි භාෂා ප්‍රවීණයෙක්

නිමේෂ්

පෙණ පිඬු නංවමින් යෝධ ඇළ හැල්මේ ගලා බසී. ඇළෙන් නික්මෙන ජල බිඳිති හා මුසු වෙමින් සිහිල් සුළං රැලි හමා එයි. දැඩි අව් රශ්මියෙන් දැනෙන දාහයට මේ මඳ පවන් රැලි දිව ඔසුවකි. අපි ශ්‍රී ශෛල බිම්බාරාම විහාරය සමීපයට පැමිණියෙමු. එහි දාගැබ කිරි පැහැයෙන් විරාජමානව වැඩ වසන්නේ පන්සලට නැවුම් කාන්තියක් ද එක් කරමිනි.

හිඟුරක්ගොඩ, මැදිරිගිරිය මාර්ගයේ යෝධ ඇළ ශ්‍රී ශෛල බිම්බාරාමයට යාබද පාරෙන් මඳක් බෑවුමක පිහිටි අඩක් වැඩ නිමවෙමින් පැවැති නිමේෂ් ගේ ඒ සොඳුරු නිවසට අපි ගොඩ වැදුණෙමු.

එස්.එම්.නිමේෂ් මධුරංග නිමල්සේන නම් වූ මේ අපූරු තරුණ සිසුවා සිංහල දෙමළ සමඟියෙහි ප්‍රතිමූර්තියක් බඳුය. සිංහල දෙමළ සමඟිය පිළිබඳ කෙස් පැලෙන තර්ක නඟන දේශපාලනඥයන් අප ඕනෑතරම් දැක තිබේ.

කටින් බතලකොළ සිටවමින් නොසිට නිමේෂ් එය යථාර්ථයක් බවට පත් කැර තිබේ. නිමේෂ්ට සිටින්නේ සිංහල මිතුරන් පමණක් නොවේ. දෙමළ, මුස්ලිම් බොහෝ තරුණ තරුණියෝ ඔහු ගේ හොඳම මිතුරෝය.

නව වතාවක් පන්තියේ පළමුවැනියා වී ජාතික රූපවාහිනියෙන් ලැබූ සහතිකය
නිමේෂ් ඇඳි සිතුවම්

සිංහල පවුලක ඉපිද සිංහල සංස්කෘතික වත් පිළිවෙත් අනුව හැදී වැඩුණු මේ යෞවනයාගේ සුවිශේෂත්වයක් පවතී. ඒ විශේෂත්වය නම් දෙමළ භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමයි.

මේ වන විට කදුරුවෙල මුස්ලිම් මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ අ.පො.ස. උසස් පෙළ කලා අංශයෙන් ඉගෙනුම ලබන නිමේෂ් එම විදුහලේ දක්ෂ සිසුවෙකි. ශිෂ්‍ය නායකයෙකි.

සිංහලයෙකුව සිංහල සමාජයක ඉපිද දෙමළ භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ මේ අපුරු නැමියාව සිදුවූයේ කෙලෙසදැයි අපි දැඩි කුතුහලයකින් යුතුව විමසුවෙමු.

ඊට පිළිතුරු ලැබුණේ නිමේෂ් ගේ පියාගෙනි. එස්.එම්.නිමලසේන නම් වූ ඔහු තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ සේ‍වයේ නියුතුව සිට දැන් විශ්‍රාම ගොස් සිටී. පුතු පිළීබඳ හඬ අවදි කළ ඔහු මෙසේ පැවසීය.

“පොලොන්නරුව කියන්නේ මායිම් ගම්මානයක්. පසුගිය කාලවල පැවැති ත්‍රස්තවාදී ගැටුම් වලින් අපි නොසෑහෙන පීඩාවක් වින්දා. මනම්පිටියටත් පඬුරාන පල්ලියගොඩැල්ලටත් කීප වතාවක්ම කොටි ගැහුවා. ඒ වේදනාබර අතීතය අපිට හොඳට මතකයි. බිම් අඟලක් වෙනුවෙන් නේද මේ මරාගන්නේ කියලා මට හිතුණු වාර අනන්තයි.

මේ ගැටුම්වලට මූලිකම හේතුව සිංහල දෙමළ දෙජාතිය අතර පවතින අවිශ්වාසය කියලා මට හිතුණා. සිංහල අය දෙමළ කතා කළොත් දෙමළ අය සිංහල කතා කළොත් මේ අවිශ්වාසය නැතිවෙයි කියලා මම විශ්වාස කළා. දෙමළ භාෂාව ඉගෙනීමට මගේ දරුවා පෙලඹවීම එහි ප්‍රතිඵලයක් යැයි නිමල්සේන මහතා තම අරමුණ පැහැදිලි කරමින් කීය.

නිමේෂ් ගේ මව වන ජේ.ඒ.මානෙල් පද්මිණී මහත්මිය පිරිනැමූ තේපැන් සංග්‍රහය ද භුක්ති විඳි අපි දෙමළ භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ දී මතු වූ දුෂ්කරතා කවරේදැයි විමසුවෙමු.

නිමල්සේන මහතා ඒ යටගියාව මෙලෙසින් ආවර්ජනය කළේය.

“පුතා හා හා පුරා කියා පාසලට බාර දෙන්න තිබූ කාලේ මම වැඩ කළේ ජයන්තිපුර තැපැල් කාර්යාලයේ. නුගගහදමන මුස්ලිම් කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය තිබුණෙත් මේ කිට්ටුව. මගේ දරුවාට දෙමළ භාෂාවෙන් අධ්‍යාපනය ලබා දෙන්න මට ලොකු ආසාවක් තිබුණා. ඒ වෙනකොට මුස්ලිම් කනිෂ්ඨ විදුහලේ විදුහල්පති වී සිටියේ නෂීර් නැමැති මහත්තයෙක්. මා ඒ විදුහල්පතිතුමා හමු වී මගේ අවශ්‍යතාව ඔහුට කියා සිටියා. විදුහල්පතිතුමාත් පුතාව පාසලට ගන්න එකඟ වුණා.

පාසල් හැනුම්පත
ලැබූ සහතික ගොන්න

එදා පටන් මම වැඩට යනකොට මගේ බයිසිකලයේ තියාගෙන පුතාවත් පාසලට එක්කරගෙන ගියා. මෙහෙම කාලය ගත වෙත්දී ක්‍රම ක්‍රමයෙන් පුතා ලොකු මහත් වෙනකොට එයාට වෙනම බයිසිකලයක් අරන් දුන්නා. පුතා ඒ බයිසික‍ලෙන් පාසල් ගියා.

දෙමළ භාෂාවෙන් ඉගෙන ගැනීමේ දී පුතාට මුහුණපෑමට සිදු වූ අභියෝග මොනවාදැයි මෙතෙක් අපේ කතාවට සාවධානව සවන් යොමා සිටි නිමේෂ්ගෙන් මම විමසුවෙමි. පුටුවේ හරිබරිගැසී වාඩි වූ නිමේෂ් තමා වෙනතකට යොමු කළ ජීවන මං පෙත දිගහැරියේ මෙලෙසිනි.

“පළමු වසරට ඇතුළත් වෙනකොට මට දෙමළ වචනයක්වත් කතාකරන්න බෑ. දෙමළ අකුරක්වත් ලියන්නත් බෑ. ගුරුවරු මුලින් මුලින් සිංහලෙන් කතා කරලා මට දෙමළ ඉගැන්නුවා. කල්යාමේදී මට ටි‍ෙකන් ටික දෙමළ කතා කරන්නත් ලියන්නත් පුළුවන් වුණා. මට මේ තැනට එන්න ගුරුවරුන්, මුස්ලිම්, ‍ෙදමළ දෙජාතියේම යාළුවොත් හුඟක් උදව් උපකාර කළා. පළමු වසරේ සිට අඛණ්ඩව වසර නවයක් අපේ පන්තියේ පළමුවැනියා වුණේ මමයි.

මම දෙමළෙන් ඉගෙනගන්න විට සිංහල ලියන්න බැරිවෙයි කියලා තාත්තට ලොකු බයක් තිබුණා. ‘නෝම්බි’ කාලයට මුස්ලිම් ඉස්කෝලේ නිවාඩු. ඒ දවස්වලට ජයන්තිපුර කනිෂ්ඨ පාසලට ඇතුළත් වෙලා සිංහල ඉගෙනගන්නත් මට අවස්ථාවක් ලැබුණා. දහම් පාසල් නොකඩවාම ගිය නිසා බුද්ධ ධර්මය පිළිබඳවත් ඉගෙන ගත්තා. මගේ සිංහල දැනුම වැඩිදියුණු වෙන්න දහම් පාසලත් ලොකු පිටිවහලක් වුණා.

විභාගයට පිළිතුරු ලිවීමේදී දෙමළ භාෂාවෙන් ලිවීම ගැටලුවක් වූයේ නැතිදැයි මම නිමේෂ්ගෙන් විමසූ විට ඔහු කියා සිටියේ මුලින් සිංහලෙන් සිතා ඒ උත්තර දෙමළ භාෂාවට පරිවර්තනය කළ බවයි. එහෙත් දැන් දෙමළ භාෂාවෙන්ම සිතා පිළිතුරු ලිවීමට තමාට හැකියාව ඇතැයි නිමේෂ් පවසන්නේ උතුරා යන සොම්නසින් යුතුවය.

අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයෙන් විශිෂ්ට ලෙස නිමේෂ් සමත් වන්නේ ඒ සාමාර්ථයක්, බී සාමාර්ථයක් සහ සී සාමාර්ථ හතක් සමඟිනි. දෙමළ භාෂාවටත් ඉස්ලාම් ධර්මයටත් නිමේෂ් සම්මාන සාමාර්ථ ලබා තිබේ. කදුරුවෙල මුස්ලිම් මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ කලා අංශයෙන් අධ්‍යාපනය හදාරන නිමේෂ් දේශපාලන විද්‍යාව, චිත්‍රකර්මය, භූගෝලවිද්‍යාව යන විෂයයන් උසස් පෙළ සඳහා තෝරාගෙන තිබේ.

ඔහු චිත්‍ර ඇඳීමට ද උපන් හහපන්කම් දක්වන්නෙකි. නිමේෂ් ගේ දෑතින් නිම වූ විවිධාකාර සිතුවම් රැසක් රැගෙන පැමිණි නිමේෂ් ගේ මව ඒවා පුටුවක තබා අප ඉදිරියේ ප්‍රදර්ශනය කළාය. නෙක විසිතුරු මනරම් රටා මැවුණු ඒ චිත්‍ර අනාගතයේ දී ප්‍රතිභාපූර්ණ චිත්‍ර කලාකරුවකු ගේ අංකුර සිතුවම් බඳුය. චිත්‍ර කර්මයෙහි උපන් හපන්කම් දැක්වීම නිසා නිමේෂ් විවිධ අවස්ථාවන්හි දී සම්මාන බුහුමන්වලට ද ලක්ව තිබේ.

පියා නිමලසේන

 

කාලවර්ණ ආරෝහපරිණාහ දේහයකින් යුත් නිමේෂ් දෙමළ බස වහරන විට මේ සිංහල තරු‍ණයෙකැයි කිසිවකුට සිතා ගැනීමට අසීරුය. ඉස්ලාම් දහම ප්‍රගුණ කැර ඇති නිසා ඉස්ලාම් ආගමට එක්වන ලෙස මුස්ලිම් සමාජය වෙතින් ද ඔහුට නිරතුරුවම ඇරියුම් ලැබෙයි. එහෙත් බුදු දහම සිය හදවතටම කිඳාබැස ඇති නිසා එය අත්හැරීමට අදහසක් ඔහු තුළ නොමැත. සියලු ආගමික හරයන් එක්රැස් කැර ගනිමින් සාර්ථක ජීවිතයක් ගත කිරීම නිමේෂ් ගේ අභිප්‍රායයි.

සිංහල ජනතාව දෙමළ භාෂාව දැන සිටියා නම් දෙමළ ජනතාව සිංහල භාෂාව දැන සිටියා නම් ත්‍රස්තවාදී යුද්ධය මෙතරම් කාලයක් ඇදී නොයන බව නිමේෂ් ගේ අදහසයි.

පසුගිය දිනෙක යෝධ ඇළ ප්‍රදේශයේ ජනතාව යාපනය දැක බලා ගැනීම සඳහා සංචාරයක නියුතු විණි.

එහි දී යාපනයේදී බසයේ කාර්මික දෝෂයක් සිදුවූ බවත් මේ වන විට වෙලාව රාත්‍රි දහය ද ඉක්මවා තිබූ බවත් පවසන නිමේෂ් ඒ අසල නිවෙස්වලට දෙමළ භාෂාවෙන් කතා කැර කාර්මිකයන් සොයාගෙන බසයේ යාන්ත්‍රික දෝෂය යථා තත්ත්වයට පත් කරගත් බවත් සිහිපත් කරයි. එවැනි හපන්කමක් කිරීමට තමාට හැකියාව ලැබුණේ දෙමළ භාෂාව හොඳින් පරිහරණය කිරීමට තිබූ හැකියාව නිසා යැයි ද හෙතෙම සඳහන් කරයි.

ක්‍රීඩා කුසලතා මැනවින් ඔප්නංවා ගෙන ඇති නිමේෂ් යගුලිය, කවපෙත්ත, හෙල්ල වැනි වීසිකිරීමේ ඉසව්වලට අති දක්ෂයෙකි. ඔහු ලැබූ සම්මාන, සහතික, පදක්කම් සංඛ්‍යාව ද විශාලය. උතුරු මැද පළාතේ විශිෂ්ටතම සිසුවා ලෙසින් ද ‘මං පළමුවැනියා’ නම් රූපවාහිනී සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබීම නිමේෂ්ගේ සතුට වැඩිදියුණු කළේය. නිමේෂ් ඒවා අපට ප්‍රදර්ශනය කළේය. දක්ෂතා රැසක් උපතින්ම රැගෙන පැමිණි මේ තරුණයා වත්මන් තරුණ සිසු පරපුරට පරමාදර්ශයකි.

අනාගතයේ දී කොතලාවල ආරක්ෂක විද්‍යා පීඨයට බැඳී හමුදා බුද්ධි අංශයේ නිලධාරියකු ලෙස රටට සේවය කිරීමට නිමේෂ් පෙරුම්පුරයි. නිමේෂ්ගේ ඒ අහිංසක සොඳුරු සිහිනය යථාර්ථයක්ම වේවායි ප්‍රාර්ථනය කරමින් නිමේෂ්ගේ කැදැල්ලෙන් අපි නික්මුනෙමු.

There’s always light at the end of the tunnel, so goes the saying, but there are times when the tunnel hits the dead end of the road in our career life, and there are no two ways about it.

That’s the time when you ought to open your eyes that it’s a dark, dismal future in the company you work for, and it’s finally time to call it quits.

If you are in a dead-end job, you should look for other options if you want to salvage your career from being ruined any further. But how can one be sure that this job will not, one fine day, turn around and become rosy again?

Consider the following points – if you believe you are faced with even one of the below, it is time to look out. Sadly, if all the below have struck you, it’s perhaps late but again, never too late to get out of a rut to make a fresh beginning.

#1 You’ve been in the same position for five years

Yes, the job market has been bad since 2008 and many people have been made redundant and are still struggling to get a foothold in the market. We all agree and sympathise with those who are faced with difficult times, but having been stuck in the same role for a good five years is also not a happy situation and does not augur well for your career.

Here’s a scenario: Your performance may have been up to the mark and the company may also look healthy with reasonable profit levels, but your status remains unchanged. There are no promotions, no financial incentive and no change in the job profile. That’s a dead end.

The problems compound if you work with a set of people above you who are stuck too. This leaves little scope for you to be promoted as vacancies will not be created. It can be worse if you are one of those who have been singled out whereas others have been promoted.

Try to understand and analyse if these set of circumstances are ever to change and if opportunities will arise. If yes, then try to linger on for a while. If not, then this is your first cue.

#2 Is your company/sector not growing?

To do well on a personal level, you have to be in an industry and a company that is growing. If you are in one that is doing well, you have a decent chance to grow professionally.

If your organisation is expanding, you will have more opportunities coming your way. Be in the know of things. But your tentacles should be up if you are working for a company that has not been growing and there are slim chances that the situation will change. This is your second cue.

# 3 Your company is welcoming outsiders

Your company may be doing well, the sector that you are in is also growing but you are still suffering from stalled or no growth at all. This is another kind of a situation you may find yourself in.

Many employees complain that the company they work for gets professionals from outside on bigger packages and better job profiles and does not encourage internal promotions. You really can’t change the policies of the management, but it is not wise to just sit idle and see these ‘usurpers’ jeopardising your chances. This is your third cue.

#4 You’re leading a semi-retired life

You’ve not been growing for years and this feeling is slowly growing on you. Some call it lethargy, complacent attitude or the belief that it’s a semi-retired life that one believes to be in.

When there is no growth, no challenges and motivation – performance of employees will be on the decline. It’s like getting your body used to only a minimum calorie intake – the incentives are bare minimum and so is the performance.

This could be the last nail in the coffin. If you are a professional and believe you are slowly getting into such a situation, shake it off now and fast enough before it’s too late. This is your fourth cue.

#5 Your employability quotient is very low

If one, two or all of the above situations stare you in the face, the next logical course of action would be to scout for a job. Many people, however, complain they are not getting jobs and believe hiring managers don’t value them or their skills.

You definitely need encouragement here. Look at opportunities around you. There may not be jobs everywhere but companies are hiring. Network, fall back on your alumni circle, family and friends – do everything that can give you a break.

Try to hone your skills that will make you more employable. Get trained, go see a career coach, do all that it takes to increase your employability quotient because this is not a cue but definitely the end.

මේ කියන්නට යන්නේ යුග ගණනක් ඈතට දිවෙන අතීත කතාවකි. කෝට්ටේ යුගයේ දී බස්නාහිර පළාතේ බොහෝ ගම් බිම් ජනාවාස වුණි. විශේෂයෙන් iv වැනි පරාක්‍රමබාහු රාජ්‍ය සමයේ දී සයවැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් බැබිලි යන තැනැත්තාට ගම්වරයක් ප්‍රදානය කරන ලදී. එම ප්‍රදේශය එකල බැබිලියාන නමින් ද පසුව උච්චාරණයේ පහසුව තකා පැපිලියාන හැටියට ද වෙනස් වී ඇත. අද කොළඹ හොරණ මාර්ගයේ කොහුවල පසුකළ විටදී පැපිලියාන හමුවේ. එමෙන්ම ‘බැබිලිගෙන්’ පැවත එන්නෝ පැපිලියානගේ යන වාසගම භාවිතා කරන්නට වූහ. බැබිලිගෙන් පැවත ආ පරපුර පසුව තෙලවල, බොරුපන, මොරටුමුල්ල ආදී ප්‍රදේශවල පදිංචි වී ඇත. එකල මොරටුව, ලුනාව ප්‍රදේශයේ පොළක් ද තිබිණි. ඇළ මාර්ග හා මුහුදු මාර්ග ආදිය භාවිතයෙන් මේ ප්‍රසිද්ධ පොළට බොහෝ දෙනා ආව ගියහ. ගාල්ලෙන් ද ඉඳුරුවෙන් ද ලුනාව වෙළෙඳපොළට වෙළෙන්දෝ ආහ.

මේ අතුරු කතා අතර ප්‍රමුඛ වන්නේ අප කියන්නට යන තෙලවල ග්‍රාමයයි. එය ක්‍රමයෙන් ජනාවාස වූ ගමකි. මුල් කාලයේ පවුල් හත අටක් ජීවත් වූහ. මේ ගමේ ප්‍රධානියා වුයේ ප්‍රෝලිස් කුලවර්ධන විදානරාලහාමිය. ඔහු රජයේ නියෝජිතයා ද විය. එමෙන්ම ඔහු යමක්කමක් තිබුණු අයකු වූ අතර ගමෙහි දියුණුව වෙනුවෙන් බොහෝ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ තැනැත්තෙකි.

තෙලවල ගම්මානය එකල වළං කර්මාන්තය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියට පත්ව තිබිණි. ගමට යහපත් දේ කළ ප්‍රෝලිස් කුලවර්ධන විදානරාලහාමි එකල තෙලවල ගම්වැසියන් වෙනුවෙන් තමන්ට අයත්ව තිබූ ඉඩමක් පරිත්‍යාග කර පාසලක් ආරම්භ ‍කළේය. ඒ එක්දහස් අටසිය අනූඅටේ දීය. කුඩාවට ආරම්භ කෙරුණු පාසලේ මුල්ම කළමනාකරු හැටියට කටයුතු කරන ලද්දේ ගමේ පන්සලේ නායක ස්වාමීන් වහන්සේය.

වසර සියයකටත් වඩා පැරැණි තෙලවල රාහුල විද්‍යාලය මේ වන විට ප්‍රදේශයේ හොඳ නමක් දිනාගෙන ඇත්තේය. එහෙත් ඒ හොඳ නම ලැබීමට පෙර විද්‍යාල‍ය‍ බොහෝ අභාග්‍යසම්පන්න කාලයක් ගත‍කළේය. එය වසරක දෙකක නොව වසර ගණනක කඩාවැටීමකි.

ප්‍රදේශයේ ජනතාව අතර අප්‍රසාදයට පත්වෙමින් තිබූ පාසලේ නාමය යළිත් ගොඩගත හැකි යැයි කිසිවකුත් නොසිතුවේය. ගමේ දරුවෝ ගමේ පාසල මඟහැර ගමෙන් එපිට පාසල් සොයා යන්නට වූහ. දරුවෝ හිතුණු හිතුණු වෙලාවට පාසල් ආහ. ගුරුවරු ද එසේමය. ඉගෙනීම කඩාකප්පල් විය. පාසල වැසීයන මට්ටමට ආවේය. වැසි කාලයට පාසල් වත්ත එකම මඩ ගොහොරුවකි. පාසල පත්වූ දුක්ඛිත තත්ත්වය පිළිබඳව බලන්නට එය ගොඩගන්නට කිසිවෙක් නොසිටි මොහොතක පාසලට අලුත් විදුහල්පතිවරයෙක් පත්ව ආවේය. කවුරුත් බලා සිටියේ කුමකින් කුමක් වේද කියාය. පත්ව ආ නව විදුහල්පතිවරයා භික්ෂූන් වහන්සේ නමකි.

උන්වහන්සේ මුලින්ම පාසල ද එහි දරුවෝ පිළිබඳව මෙන්ම දෙමවුපියන් ගැන ද අධ්‍යයනය කළහ. පාසල් කාලය තුළ හන්දිවල අපිළිවෙළ පාසල් ඇඳුමින් ඇවිද ගිය වැටෙන් පැන පාර දිගේ ගොස් අවේලාවේ ගෙවල්වලට ගිය දරුවෝ මෙන්ම හිතූ හිතූ වේලාවට පාසලට පැමිණි දරුවන්ට ද වැට බැඳිණි.

“පලපොත සුමනානන්ද හාමුදුරුවෝ අපේ පාසලේ විදුහල්පති තනතුරට ඇවිත් මේ වන විට මාස දහයක් විතර ඇති. අද වන විට පාසලේ පැහැදිලි වෙනසක් දකින්නට පුළුවන්කම තියෙනවා. හාමුදුරුවෝ එනවිට මේ පාසලේ දරුවෝ අවටට හිරිහැරයක් වෙලා හිටියේ. නමුත් අද වන විට ඒ තත්ත්වය හාත්පසින්ම වෙනස්. අපි තාමත් මේ පාසලේ කටයුතු පිළිබඳව සොයා බැලී‍ම් කරනවා.. දරුවෝ පිළිවෙළකට පාසල් එනවා. පාසල් ඇඳුම පිළිවෙළක් ඇතිව අඳිනවා. හාමුදුරුවන්ගේ උත්සාහය නිසයි දරුවන්ට පාසලට දාන්න සපත්තු ලැබුණෙත්.”

අතීතයේ තෙලවල ගම්මානයේ විදානරාලහාමි වූ ප්‍රෝලිස් කුලවර්ධන මහතාගේ පරම්පරාවේ පස්වැනි පුරුකේ ඒ කියන්නේ කුලවර්ධන මහතාගේ මුනුපුරකු වන ජිනසේන කුලවර්ධන මහතා පවසයි.

මඩවගුරක්ව තිබූ රාහුල විද්‍යාලය අද පිළිවෙළය. පිරිසුදුය. දරුවෝ තම පාසල ගැන අභිමානයෙන් කටයුතු කරති. ඔවුහු ඉගෙනීමට මුල්තැන දෙන අතරේම පාසලේ බාහිර කටයුතුවලට ද මුල්තැන දෙන්නෝය.

“අපි කවදාවත් හිතුවේ නැහැ පාසල මේ තත්ත්වයට ඒවි කියලා නායක හාමුදුරුවෝ වැඩියට පස්සෙ අපේ පාසලේ ක්‍රීඩා උත්සවයක් පැවැත්වුවා. එදා උත්සවය සාර්ථකව තිබුණා. උත්සවය අවසානයේ හැමෝම යන්න ගියා. ඒත් නායක හාමුදුරුවෝ අපිව නතර කර ගත්තා. ගුරුවරුත් හිටියා. අපත් සමඟ උන්වහන්සෙත් බිම වාඩිවුණා. උත්සවයේ අඩුපාඩු මෙන්ම සාර්ථක අසාර්ථක බව, අපිට දැනෙන දේ, අපි හිතන දේ ගැන අපිත් එක්ක කතාකළා. උන්වන්සේගේ ඒ කතාබහ, අපි හැමෝ සමඟම සුහදව සාකච්ඡා කිරීම අපිට ලොකු හයියක් වුණා.” පාසලේ වැඩිහිටි දරුවෝ අතීතයේ දවසක් ගැන පවසන්නාහ.

කවුද මේ පලපොත සුමනානන්ද හිමි? එක්දහස් නවසිය අසූහ‍ෙත්දි පැවිදි දිවියට ඇතුළත් වූ සුමනානන්ද හිමි‍යෝ කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලැබූහ. දෙදහස්තුන වසරේදී ත්‍රිකුණාමලයේ මොල්ලිපොතාන සිංහල මහා විද්‍යාලයේ ඉගැන්වීම් කටයුතුවල නියැළී සිටියේය.

“මම ඒ ගම්මානයේ අවුරුදු තුනක් හිටියා. මේ සිංහල පාසල තිබුණේ දෙමළ හා මුස්ලිම් ගම්මාන දෙකකට මැදිව. නමුත් නායක හාමුදුරුවො අසනිප වීමත් සමඟ මම 2005 දි කොළඹට ආවා. මම සොයිසා විද්‍යාලයේ ඉගැන්වීම් කටයුතුවල යෙදුණා. මම රාහුල විද්‍යාලයට ඇවිත් මාස කිහිපයයි. ඒත් එදා තත්ත්වයයි අද තත්ත්වයයි දිහා බැලුවම සෑහෙන වෙනසක් තියෙනවා. ගිය වසරේ සැප්තැම්බර් වන විට පාසලේ පළවෙනි ශ්‍රේණියට ඉල්ලුම් පත්‍ර ලැබී තිබුණේ දහයකටත් අඩු සංඛ්‍යාවක්. නමුත් 2013 ජනවාරියේ පාසල පටන් ගනිද්දි එය වෙනස් වුණා. මා එන විට පාසල් දරුවො අසූවටත් අඩු සංඛ්‍යාවක් සිටියේ. නමුත් අද ඒ තත්ත්වය වෙනස්.”

වැ‍ෙසන්නට ගිය, වැසීමට ගිය පාසල ගොඩගත්තේ උන්වන්සේය. භික්ෂූන් වහන්සේ නමක කෙසේද පාසලක් ගොඩනඟන්නේ. පාසල නඟාසිටුවීමේ ක්‍රමවේදය උන්වහන්සේ ක්‍රියාත්මක කළේ තමන්ටම ආවේණික ලෙසය.

“එදා ගුරුවරු එකොළහයි හිටියේ. අද ගුරුවරු දහඅටක් ඉන්නවා. දරුවෝ නොමඟ යන්නේ හරි මඟපෙන්වීමක් නැති නිසා. මම පාසලේ දරුවන්ට පමණක් නොවේ ඔවුන්ගේ දෙමවුපියන්‍ටත් කතාකළා. අතීතයේ හොඳ කීර්ති නාමයක් දිනාගෙන හිටිය පාසල යළිත් ඒ තත්ත්වයට ගෙන ඒමයි ම‍ෙග් අරමුණ. පාසලේ දරුවන් පළමු වසරේ සිට සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා කණ්ඩායම් දහ අටකට බෙදුවා. මේ හැම කණ්ඩායමකටම ගුරුවරයෙක් ඉන්නවා. ශිෂ්‍ය නායකයෙක් ඉන්නවා. ඒ වාගේම අකුරු ලියන්න බැරි ඉගෙනීමේ දුර්වල ළමයි වගේම දක්ෂ දරුවෝ ඉන්නවා. කාගෙ හරි කණ්ඩායමක ඉගෙනීමේ අදක්ෂ දරුවෙක් ඉන්නවා නම් කණ්ඩායමේ අනෙක් දාහත්දෙනාගේම වගකීම තමයි අර දරුවා උනන්දු කරවීම. ඔහුට කියාදීම. මගේ ඒ පළමු කාර්යය සාර්ථක වුණා. මම දරුවන් දැනුවත් කර තිබෙන්නේ මේ හැම කණ්ඩායමකින්ම හොඳ කථිකයන් දක්ෂ දරුවන් අවශ්‍ය බව. එය අද වන විට සාර්ථකයි. ඒ ‍වගේම දුප්පත් නැති බැරි දරුවෙක් තම කණ්ඩායමේ ඉන්නවා නම් ඒ දරුවට උදව් කිරීම අනෙක් අයගේ වගකීම. මේ කණ්ඩායම් ක්‍රමය හරහා අපිට අද වන විට හොඳ කථිකයෝ චිත්‍ර අඳින්න පුළුවන් දරුවෝ, රචනා ලියන්න පුළුවන් දරුවෝ බිහිවෙලා තියෙනවා.”

ඒ එක් කණ්ඩායම් ක්‍රමයකි. විදුහල්පති හිමියන්ගේ අනුදැනුම පරිදි තවත් කණ්ඩායම් ක්‍රමයක් ඇත්තේය. ඒ කණ්ඩායම් ක්‍රමයට අනුව දරුවා පාසලින් පිටවන කාලය වන විට ඔහු ගුණයහපත් මෙන්ම නායකත්වය දැරීමේ හැකියාව ඇත්තෙකු බවට පත්ව හමාරය. එමෙන්ම මිනිසුන්ට ආදරය කරුණාව පෑමට මෙන්ම මිනිසුන්ට උදව් කිරීමට ද, පරිසරය රැකගැනීමට, පරිසරයට ඇලුම් කිරීමට ද හුරුවූවෝය.

“පාසලේ අටේ පන්තියේ ළමයි “ළමා මිතුරෝ” කණ්ඩායමට අයත්. නවය පන්තියේ ළමයි “පරිසර මිතුරෝ” කණ්ඩායමට අයත්. මේ දරුවෝ පාසලෙන් පිටව යන විට ගතිගුණ මෙන්ම උගත්කමින් සම්පූර්ණ දරුවන් කොටසක්. අපේ පාසලේ සිංහල දරුවන් පමණක් නොවෙයි අන්‍යාගමික දරුවොත් ඉන්නවා. නමුත් මේ සියලුම දරුවන් එක පවුලක දරුවෝ වගේ ජීවත් වෙනවා, අද අපේ පාසලට පුස්තකාලයක්, පරිගණක අංශයක් මෙන්ම බොහෝ දේ ලැබී තිබෙනවා. අද පාසල වගේම පාසලේ දරුවොත් සුරක්ෂිතයි.”

ශාස්ත්‍රපති පලපොත සුමනානන්ද හිමියෝ පවසති.

හරිහමන් මඟ පෙන්වීමක් නැතිකමින් කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වැසී යාමට ඉඩ තිබූ ‍ෙම් පාසල අද ක්‍රම‍ෙයන් ප්‍රදේශයේ හොඳ නමක් දිනමින් සිටින්නේය. එදා ළමයි අසූ ගණනක් සිටි පාසලේ අද ළමයි තුන්සිය ගණනකට වැඩියෙන් ඉගෙනුම ලබති. පාසලින් ඈත්ව ගොස් සිටි ගුරුදෙගුරුන්, පාසල් සංවර්ධන සමිතිය, ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය, යළිත් පාසල වටා එක්වී සිටිති. අද තෙලවල ගම්මානයේ මවුපියවරු පිට පාසල් සොයා යන්නේ නැත. ආදි ශිෂ්‍ය‍යෝ නිතර පාසලට යති එති. එදා වැටෙන් පැන පාරවල් දිගේ ගිය දරුවෝ අද සන්සුන්ය. නොසරුප් බස් කතා කළ ඇතැමුන් අද තැන්පත්ය.

“සුබ උදෑසනක්”

“තෙරුවන් සරණයි”

ඔවුහු අද ජාති ආගම් බේද ‍පසෙකලා එකිනෙකා අමතති.

ඒ විදුහල්පති හාමුදුරුවන්ගේ හා ගුරුවරුන්ගේ උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයයි. ඒ තෙලවල රාහුල දරුවන්ගේ අභිමානයයි.

article_image

All parents wish to give their children ‘a good education’. However many parents including those in politics may not know even hazily what a good education is or the contents of a good education. Many think that if they can admit their child to a prestigious school or the best one that is within their reach, a good education can be assured. Once the child is admitted, they think their biggest problem about educating the child is over.

There are parents who are employed.  They have someone else to look after their children. They may be grand-parents of the children, stay-at-home brothers and sisters of the employed parents, a relative, a nanny or even a domestic helper. Most often such a caretaker is a female.

Employed parents who have to manage everything by themselves, often have recourse to a relative who will care for the children or ‘day-care centres’ to care for their children until parents fetch them on their return from work.

The eldest child, of employed parents, who is about fourteen or fifteen is often entrusted with the care of his younger siblings, at home, till the parents return. In these instances, some parents have so arranged for the children to attend extra tuition in some of their school subjects or some lessons in music or to be occupied in some useful activity after school. Or the children engage themselves in play in the neighbourhood, while the elders in the neighbourhood are aware of where the children are about.

There are working mothers who rise at 4 a.m. and prepare breakfast and lunch for the whole family, packet take-away breakfasts and lunches for the children and themselves, send the children to school by 6.30 a.m. while they themselves leave home at 7 a.m. to return at 7 in the evening, and still supervise children’s school work.

There are mothers who stay at home, while the fathers on their way to work take the children to school. These mothers too hasten to school to fetch even their teen-age children to accompany them home that they may not fall prey to uncongenial company if they were to travel by themselves.

The smaller children in both urban and rural areas have to be taken to school by parents or some elder while there are older children who can fend for themselves to and fro from school. But do parents and authorities approve, tolerate or close their eyes to children travelling, with their school bags, hanging on the foot-boards of trains and buses? Is letting school boys and university students to take this manner of risks that could end in tragedy part of education?

Parents  struggle to give their children an education hoping it will stand in good stead and be a support to them as well in their old age. Yet many parents face disillusionment when their children remain unemployed even after a university degree. Contemporaneously there is also the phenomenon of availability of work for  disciplined and skilled persons who could contribute towards advancement and development in many a field. If statistical indicators are periodically available regarding the needs of the country, that will help young people to prepare themselves with certain careers in view and also parents to be collaborative towards that end. Not many parents are challenged to think of the varied needs of the nation for which well trained, well motivated and disciplined persons are required. The firm foundation of overall national development has to be a solid education the success of which can only be assured with the active cooperation of the parents of those being educated.

 

Categories of Parents

The aspect of much needed parental care and oversight of children though taken for granted needs not only to be emphasized today but also clarified to them as to the manner and quality of that care. Parents should ask themselves about the values and discipline, development and critical assessment of thinking, the sense of responsibility and a realizable vision for a united and peaceful Motherland that they wish to inculcate in their children as they go through their schooling and gradually grow and mature towards adulthood. In any case, there are three broad, not rigid categories of parents, in which there could be many subdivisions:

1. Parents, among whom are also single mothers and even illiterate parents who are mindful of the mental, moral, spiritual and healthy physical development of their children’s minds and hearts and who follow them up to assist them to live a useful as well as a virtuous life. Many of these parents could also be among the very poor and helpless. They generally consider the school authorities – the school heads, teachers, sports masters and even the minor staff of school who serve there – as those who are supportive of them in caring for their children. These parents know to advise their children how to conduct themselves at home, school and at play. They teach them to read and think and discover, to question,  to obey, to behave especially when away from home, telling them how and when to exercise self-restraint, how to observe manners and how to respect elders and those in authority and be considerate and courteous to others. They have a firm hold on their children and do it all in the course of their upbringing, instruct them also to be active and not be lazy knowing that learning and educating oneself should be a life-long process. They are in touch with the teachers of their children through their parent-teacher contacts. Children grow to be happy with parents and parents are contented with their children.

2. Parents who follow their own warped values and live according to their personal whim and fancy who indirectly yet very strongly influence their children to follow those same base values. Such parents who presume money and influence to be all powerful are only superficially influenced by the values of religions, if they follow any religion at all. Rather they are parents puffed up with their own self importance often as a result of newly acquired riches, who presume that their children should be accorded the same recognition that they think is rightly due to them. Such like parents exert undue pressure on school authorities in matters they are hardly qualified to deal with. These foolish and short-sighted parents wish to insert their warped values sometimes even to the schools their children attend.

3. Ignorant, indifferent, and irresponsible parents who are unaware of parental responsibilities about the upbringing and education of their children. The ignorant may not be as culpable as the indifferent and the irresponsible. Nevertheless these parents are not fully aware of the defective and faulty moulding of their children due to lack of proper parental supervision nor of the lasting negative impact of their own disoriented, confused, aimless and indifferent lives on the children they have brought into the world. Parents are unaware that children get into bad habits, associate themselves with questionable characters and enter into a rhythm of life inappropriate to their age. Parents are taken by surprise when it is too late and a sudden calamity has befallen on their children.

Politics and Education

The impact of the whole of the political, financial, socio economic, cultural and religious environment is very significant on education. Politics is the prevailing dominant influence that directly or indirectly embraces all of society and exercises decisive authority almost at every social zenith. Those engaged in the political field and determine the destinies of the country must return to healthy and sane political options and stances. Many measures of the political, social and economic environment bring about cultural distortions and are a challenge to the traditional humanizing influence of the religious element in the lives of the people. Allocating a comparatively paltry sum for Education shows the importance politicians attach to education which is not only incomplete but of which the standards have fallen to undesirable levels.

This is the reason why those who enter politics and are elected as people’s representatives should themselves be just and well educated persons of the highest caliber and unblemished character, who understand well and appreciate the importance and central place that education should hold in the national scheme of affairs recruiting only qualified and suitably prepared persons into the teaching profession. Only such political persons would be able to see national problems objectively and take decisions without bias. Only highly responsible persons and not time servers will prioritize education and allocate sufficient funds to it, cutting down unnecessary and wasteful expenditure on flamboyant projects that only serve to bloat the ego of some politicians.  If those who govern nations are not persons of good character and of the highest integrity, that nation cannot have any hope of a bright and unclouded future.

Politicians have to be respectful of the dignity of the human person and therefore human rights, right to life and liberty, right to association, right to health, education, knowledge and truth, and the pursuit of personal progress, integrity and satisfaction. They should be able to prioritize the most urgent needs of society and attend to the needs of the vast mass of poor who wish to uplift themselves by giving their children an education that could be called a wholesome education if it included the formation of a good character in which the elements of justice, equality and fair-play, honesty and sincerity, courage and compassion, and a selfless caring and thoughtfulness of others are well integrated. It will be those who have had a wholesome education and learnt those lessons themselves who will be accountable to their fellow citizens and set right the course of human affairs in this country.

Unfortunately, such a prospect is not presently discernible on the political horizon. The most evident characteristics of the main political parties are the greed for power, unashamed selfishness, dishonesty, corruption, and disregard of impartiality or adherence to principles. There has to be a change of heart and new thinking for the system to veer towards a vision that envisages a concern for a wholesome education for the whole country and not to some favoured pockets.

 

A Concerned Citizenry

It is only a citizenry that has acquired a wholesome and disciplined education and is concerned about the overall progress and development of the whole country and all its people that is capable of electing the most suitable and competent persons to govern the country. Among these citizens are parents of over 4 million school children and roughly over 23000 students in institutions of higher education, with several thousands in private and professional institutions.

Among women over 5 million among whom are over 4 million mothers need to be paid attention to and conscientized also about the maternal responsibilities in educating their children. From the attitudes of male politicians it might have to be concluded that they need to be conscientized about the importance of an increased proportion of representative women in the legislature to represent the views of women and mothers on issues of interest to the women of this country as well as other issues on which women will perhaps have saner views than some male politicians. There is a particular service to the nation and to humanity that women can give. This is further reason why the girl child needs to be given special attention.

It would be wise for them to know how crucial and central an issue a wholesome education is and that it should be given the highest priority by those elected to govern this country. Therefore, it follows that the citizens should not be swayed by less important considerations when electing representatives to govern but elect only those educated and competent persons who will have the foresight and wisdom to give the utmost importance to education.

Ultimately, all should understand that there are but two powers in the world, the power of the sword, or the power of naked force and the power of the mind, and in the end naked force or the sword will come to be looked upon as uncouth and uncivilized and treated with contempt and disdain and will be defeated by the mind. In our present context however, the question arises as to how far in the future that ‘end’ is going to be when finally ‘swords will be turned into ploughshares’. Presently the  minds of power-holders are not only disoriented and willfully distracted by side issues, side stepping the central ones and are at war with all and sundry and much of the land is in disarray.

Yet hope springs eternally in the human breast. It would be a national tragedy if new generations have their hopes dashed due to selfish clashes among politicians that mar the peace and progress of the country. If past generations had blundered and not learnt their lessons it is for this generation to think with a clear and compassionate yet courageous mind and bold spirit and chart out a path towards humanity and brotherhood, unity and peace and thus bring about that well blended and happy environment in which all citizens of every race and religion, culture and language can live and work in harmony as children of one Mother Lanka. Sooner rather than later they should surely perceive that it is far better and more constructive to develop wholesome, wise and noble minds than to spend vast sums of money on producing ever sharper and violently destructive swords. Noble minds result from good upbringing, right thinking and wholesome educational training.

Clarity of vision, political courage and foresight, utmost selflessness and wisdom and great dedication are presently needed on the part of political authority to even attempt to persuade parents to understand what a really good education is and to provide for a whole nation the professionally qualified and morally upright personnel and the educational structures that will be able to meet the need for a good education that will rehabilitate and recreate this country.

Posted by: lrrp | July 18, 2013

The 18 Mistakes That Kill Startups

In the Q & A period after a recent talk, someone asked what made startups fail. After standing there gaping for a few seconds I realized this was kind of a trick question. It’s equivalent to asking how to make a startup succeed—if you avoid every cause of failure, you succeed—and that’s too big a question to answer on the fly.

Afterwards I realized it could be helpful to look at the problem from this direction. If you have a list of all the things you shouldn’t do, you can turn that into a recipe for succeeding just by negating. And this form of list may be more useful in practice. It’s easier to catch yourself doing something you shouldn’t than always to remember to do something you should.

In a sense there’s just one mistake that kills startups: not making something users want. If you make something users want, you’ll probably be fine, whatever else you do or don’t do. And if you don’t make something users want, then you’re dead, whatever else you do or don’t do. So really this is a list of 18 things that cause startups not to make something users want. Nearly all failure funnels through that.

1. Single Founder

Have you ever noticed how few successful startups were founded by just one person? Even companies you think of as having one founder, like Oracle, usually turn out to have more. It seems unlikely this is a coincidence.

What’s wrong with having one founder? To start with, it’s a vote of no confidence. It probably means the founder couldn’t talk any of his friends into starting the company with him. That’s pretty alarming, because his friends are the ones who know him best.

But even if the founder’s friends were all wrong and the company is a good bet, he’s still at a disadvantage. Starting a startup is too hard for one person. Even if you could do all the work yourself, you need colleagues to brainstorm with, to talk you out of stupid decisions, and to cheer you up when things go wrong.

The last one might be the most important. The low points in a startup are so low that few could bear them alone. When you have multiple founders, esprit de corps binds them together in a way that seems to violate conservation laws. Each thinks “I can’t let my friends down.” This is one of the most powerful forces in human nature, and it’s missing when there’s just one founder.

2. Bad Location

Startups prosper in some places and not others. Silicon Valley dominates, then Boston, then Seattle, Austin, Denver, and New York. After that there’s not much. Even in New York the number of startups per capita is probably a 20th of what it is in Silicon Valley. In towns like Houston and Chicago and Detroit it’s too small to measure.

Why is the falloff so sharp? Probably for the same reason it is in other industries. What’s the sixth largest fashion center in the US? The sixth largest center for oil, or finance, or publishing? Whatever they are they’re probably so far from the top that it would be misleading even to call them centers.

It’s an interesting question why cities become startup hubs, but the reason startups prosper in them is probably the same as it is for any industry: that’s where the experts are. Standards are higher; people are more sympathetic to what you’re doing; the kind of people you want to hire want to live there; supporting industries are there; the people you run into in chance meetings are in the same business. Who knows exactly how these factors combine to boost startups in Silicon Valley and squish them in Detroit, but it’s clear they do from the number of startups per capita in each.

3. Marginal Niche

Most of the groups that apply to Y Combinator suffer from a common problem: choosing a small, obscure niche in the hope of avoiding competition.

If you watch little kids playing sports, you notice that below a certain age they’re afraid of the ball. When the ball comes near them their instinct is to avoid it. I didn’t make a lot of catches as an eight year old outfielder, because whenever a fly ball came my way, I used to close my eyes and hold my glove up more for protection than in the hope of catching it.

Choosing a marginal project is the startup equivalent of my eight year old strategy for dealing with fly balls. If you make anything good, you’re going to have competitors, so you may as well face that. You can only avoid competition by avoiding good ideas.

I think this shrinking from big problems is mostly unconscious. It’s not that people think of grand ideas but decide to pursue smaller ones because they seem safer. Your unconscious won’t even let you think of grand ideas. So the solution may be to think about ideas without involving yourself. What would be a great idea for someone else to do as a startup?

4. Derivative Idea

Many of the applications we get are imitations of some existing company. That’s one source of ideas, but not the best. If you look at the origins of successful startups, few were started in imitation of some other startup. Where did they get their ideas? Usually from some specific, unsolved problem the founders identified.

Our startup made software for making online stores. When we started it, there wasn’t any; the few sites you could order from were hand-made at great expense by web consultants. We knew that if online shopping ever took off, these sites would have to be generated by software, so we wrote some. Pretty straightforward.

It seems like the best problems to solve are ones that affect you personally. Apple happened because Steve Wozniak wanted a computer, Google because Larry and Sergey couldn’t find stuff online, Hotmail because Sabeer Bhatia and Jack Smith couldn’t exchange email at work.

So instead of copying the Facebook, with some variation that the Facebook rightly ignored, look for ideas from the other direction. Instead of starting from companies and working back to the problems they solved, look for problems and imagine the company that might solve them. [2] What do people complain about? What do you wish there was?

5. Obstinacy

In some fields the way to succeed is to have a vision of what you want to achieve, and to hold true to it no matter what setbacks you encounter. Starting startups is not one of them. The stick-to-your-vision approach works for something like winning an Olympic gold medal, where the problem is well-defined. Startups are more like science, where you need to follow the trail wherever it leads.

So don’t get too attached to your original plan, because it’s probably wrong. Most successful startups end up doing something different than they originally intended—often so different that it doesn’t even seem like the same company. You have to be prepared to see the better idea when it arrives. And the hardest part of that is often discarding your old idea.

But openness to new ideas has to be tuned just right. Switching to a new idea every week will be equally fatal. Is there some kind of external test you can use? One is to ask whether the ideas represent some kind of progression. If in each new idea you’re able to re-use most of what you built for the previous ones, then you’re probably in a process that converges. Whereas if you keep restarting from scratch, that’s a bad sign.

Fortunately there’s someone you can ask for advice: your users. If you’re thinking about turning in some new direction and your users seem excited about it, it’s probably a good bet.

6. Hiring Bad Programmers

I forgot to include this in the early versions of the list, because nearly all the founders I know are programmers. This is not a serious problem for them. They might accidentally hire someone bad, but it’s not going to kill the company. In a pinch they can do whatever’s required themselves.

But when I think about what killed most of the startups in the e-commerce business back in the 90s, it was bad programmers. A lot of those companies were started by business guys who thought the way startups worked was that you had some clever idea and then hired programmers to implement it. That’s actually much harder than it sounds—almost impossibly hard in fact—because business guys can’t tell which are the good programmers. They don’t even get a shot at the best ones, because no one really good wants a job implementing the vision of a business guy.

In practice what happens is that the business guys choose people they think are good programmers (it says here on his resume that he’s a Microsoft Certified Developer) but who aren’t. Then they’re mystified to find that their startup lumbers along like a World War II bomber while their competitors scream past like jet fighters. This kind of startup is in the same position as a big company, but without the advantages.

So how do you pick good programmers if you’re not a programmer? I don’t think there’s an answer. I was about to say you’d have to find a good programmer to help you hire people. But if you can’t recognize good programmers, how would you even do that?

7. Choosing the Wrong Platform

A related problem (since it tends to be done by bad programmers) is choosing the wrong platform. For example, I think a lot of startups during the Bubble killed themselves by deciding to build server-based applications on Windows. Hotmail was still running on FreeBSD for years after Microsoft bought it, presumably because Windows couldn’t handle the load. If Hotmail’s founders had chosen to use Windows, they would have been swamped.

PayPal only just dodged this bullet. After they merged with X.com, the new CEO wanted to switch to Windows—even after PayPal cofounder Max Levchin showed that their software scaled only 1% as well on Windows as Unix. Fortunately for PayPal they switched CEOs instead.

Platform is a vague word. It could mean an operating system, or a programming language, or a “framework” built on top of a programming language. It implies something that both supports and limits, like the foundation of a house.

The scary thing about platforms is that there are always some that seem to outsiders to be fine, responsible choices and yet, like Windows in the 90s, will destroy you if you choose them. Java applets were probably the most spectacular example. This was supposed to be the new way of delivering applications. Presumably it killed just about 100% of the startups who believed that.

How do you pick the right platforms? The usual way is to hire good programmers and let them choose. But there is a trick you could use if you’re not a programmer: visit a top computer science department and see what they use in research projects.

8. Slowness in Launching

Companies of all sizes have a hard time getting software done. It’s intrinsic to the medium; software is always 85% done. It takes an effort of will to push through this and get something released to users. [3]

Startups make all kinds of excuses for delaying their launch. Most are equivalent to the ones people use for procrastinating in everyday life. There’s something that needs to happen first. Maybe. But if the software were 100% finished and ready to launch at the push of a button, would they still be waiting?

One reason to launch quickly is that it forces you to actually finish some quantum of work. Nothing is truly finished till it’s released; you can see that from the rush of work that’s always involved in releasing anything, no matter how finished you thought it was. The other reason you need to launch is that it’s only by bouncing your idea off users that you fully understand it.

Several distinct problems manifest themselves as delays in launching: working too slowly; not truly understanding the problem; fear of having to deal with users; fear of being judged; working on too many different things; excessive perfectionism. Fortunately you can combat all of them by the simple expedient of forcing yourself to launch something fairly quickly.

9. Launching Too Early

Launching too slowly has probably killed a hundred times more startups than launching too fast, but it is possible to launch too fast. The danger here is that you ruin your reputation. You launch something, the early adopters try it out, and if it’s no good they may never come back.

So what’s the minimum you need to launch? We suggest startups think about what they plan to do, identify a core that’s both (a) useful on its own and (b) something that can be incrementally expanded into the whole project, and then get that done as soon as possible.

This is the same approach I (and many other programmers) use for writing software. Think about the overall goal, then start by writing the smallest subset of it that does anything useful. If it’s a subset, you’ll have to write it anyway, so in the worst case you won’t be wasting your time. But more likely you’ll find that implementing a working subset is both good for morale and helps you see more clearly what the rest should do.

The early adopters you need to impress are fairly tolerant. They don’t expect a newly launched product to do everything; it just has to do something.

10. Having No Specific User in Mind

You can’t build things users like without understanding them. I mentioned earlier that the most successful startups seem to have begun by trying to solve a problem their founders had. Perhaps there’s a rule here: perhaps you create wealth in proportion to how well you understand the problem you’re solving, and the problems you understand best are your own. [4]

That’s just a theory. What’s not a theory is the converse: if you’re trying to solve problems you don’t understand, you’re hosed.

And yet a surprising number of founders seem willing to assume that someone, they’re not sure exactly who, will want what they’re building. Do the founders want it? No, they’re not the target market. Who is? Teenagers. People interested in local events (that one is a perennial tarpit). Or “business” users. What business users? Gas stations? Movie studios? Defense contractors?

You can of course build something for users other than yourself. We did. But you should realize you’re stepping into dangerous territory. You’re flying on instruments, in effect, so you should (a) consciously shift gears, instead of assuming you can rely on your intuitions as you ordinarily would, and (b) look at the instruments.

In this case the instruments are the users. When designing for other people you have to be empirical. You can no longer guess what will work; you have to find users and measure their responses. So if you’re going to make something for teenagers or “business” users or some other group that doesn’t include you, you have to be able to talk some specific ones into using what you’re making. If you can’t, you’re on the wrong track.

11. Raising Too Little Money

Most successful startups take funding at some point. Like having more than one founder, it seems a good bet statistically. How much should you take, though?

Startup funding is measured in time. Every startup that isn’t profitable (meaning nearly all of them, initially) has a certain amount of time left before the money runs out and they have to stop. This is sometimes referred to as runway, as in “How much runway do you have left?” It’s a good metaphor because it reminds you that when the money runs out you’re going to be airborne or dead.

Too little money means not enough to get airborne. What airborne means depends on the situation. Usually you have to advance to a visibly higher level: if all you have is an idea, a working prototype; if you have a prototype, launching; if you’re launched, significant growth. It depends on investors, because until you’re profitable that’s who you have to convince.

So if you take money from investors, you have to take enough to get to the next step, whatever that is. [5] Fortunately you have some control over both how much you spend and what the next step is. We advise startups to set both low, initially: spend practically nothing, and make your initial goal simply to build a solid prototype. This gives you maximum flexibility.

12. Spending Too Much

It’s hard to distinguish spending too much from raising too little. If you run out of money, you could say either was the cause. The only way to decide which to call it is by comparison with other startups. If you raised five million and ran out of money, you probably spent too much.

Burning through too much money is not as common as it used to be. Founders seem to have learned that lesson. Plus it keeps getting cheaper to start a startup. So as of this writing few startups spend too much. None of the ones we’ve funded have. (And not just because we make small investments; many have gone on to raise further rounds.)

The classic way to burn through cash is by hiring a lot of people. This bites you twice: in addition to increasing your costs, it slows you down—so money that’s getting consumed faster has to last longer. Most hackers understand why that happens; Fred Brooks explained it in The Mythical Man-Month.

We have three general suggestions about hiring: (a) don’t do it if you can avoid it, (b) pay people with equity rather than salary, not just to save money, but because you want the kind of people who are committed enough to prefer that, and (c) only hire people who are either going to write code or go out and get users, because those are the only things you need at first.

13. Raising Too Much Money

It’s obvious how too little money could kill you, but is there such a thing as having too much?

Yes and no. The problem is not so much the money itself as what comes with it. As one VC who spoke at Y Combinator said, “Once you take several million dollars of my money, the clock is ticking.” If VCs fund you, they’re not going to let you just put the money in the bank and keep operating as two guys living on ramen. They want that money to go to work. [6] At the very least you’ll move into proper office space and hire more people. That will change the atmosphere, and not entirely for the better. Now most of your people will be employees rather than founders. They won’t be as committed; they’ll need to be told what to do; they’ll start to engage in office politics.

When you raise a lot of money, your company moves to the suburbs and has kids.

Perhaps more dangerously, once you take a lot of money it gets harder to change direction. Suppose your initial plan was to sell something to companies. After taking VC money you hire a sales force to do that. What happens now if you realize you should be making this for consumers instead of businesses? That’s a completely different kind of selling. What happens, in practice, is that you don’t realize that. The more people you have, the more you stay pointed in the same direction.

Another drawback of large investments is the time they take. The time required to raise money grows with the amount. [7] When the amount rises into the millions, investors get very cautious. VCs never quite say yes or no; they just engage you in an apparently endless conversation. Raising VC scale investments is thus a huge time sink—more work, probably, than the startup itself. And you don’t want to be spending all your time talking to investors while your competitors are spending theirs building things.

We advise founders who go on to seek VC money to take the first reasonable deal they get. If you get an offer from a reputable firm at a reasonable valuation with no unusually onerous terms, just take it and get on with building the company. [8] Who cares if you could get a 30% better deal elsewhere? Economically, startups are an all-or-nothing game. Bargain-hunting among investors is a waste of time.

14. Poor Investor Management

As a founder, you have to manage your investors. You shouldn’t ignore them, because they may have useful insights. But neither should you let them run the company. That’s supposed to be your job. If investors had sufficient vision to run the companies they fund, why didn’t they start them?

Pissing off investors by ignoring them is probably less dangerous than caving in to them. In our startup, we erred on the ignoring side. A lot of our energy got drained away in disputes with investors instead of going into the product. But this was less costly than giving in, which would probably have destroyed the company. If the founders know what they’re doing, it’s better to have half their attention focused on the product than the full attention of investors who don’t.

How hard you have to work on managing investors usually depends on how much money you’ve taken. When you raise VC-scale money, the investors get a great deal of control. If they have a board majority, they’re literally your bosses. In the more common case, where founders and investors are equally represented and the deciding vote is cast by neutral outside directors, all the investors have to do is convince the outside directors and they control the company.

If things go well, this shouldn’t matter. So long as you seem to be advancing rapidly, most investors will leave you alone. But things don’t always go smoothly in startups. Investors have made trouble even for the most successful companies. One of the most famous examples is Apple, whose board made a nearly fatal blunder in firing Steve Jobs. Apparently even Google got a lot of grief from their investors early on.

15. Sacrificing Users to (Supposed) Profit

When I said at the beginning that if you make something users want, you’ll be fine, you may have noticed I didn’t mention anything about having the right business model. That’s not because making money is unimportant. I’m not suggesting that founders start companies with no chance of making money in the hope of unloading them before they tank. The reason we tell founders not to worry about the business model initially is that making something people want is so much harder.

I don’t know why it’s so hard to make something people want. It seems like it should be straightforward. But you can tell it must be hard by how few startups do it.

Because making something people want is so much harder than making money from it, you should leave business models for later, just as you’d leave some trivial but messy feature for version 2. In version 1, solve the core problem. And the core problem in a startup is how to create wealth (= how much people want something x the number who want it), not how to convert that wealth into money.

The companies that win are the ones that put users first. Google, for example. They made search work, then worried about how to make money from it. And yet some startup founders still think it’s irresponsible not to focus on the business model from the beginning. They’re often encouraged in this by investors whose experience comes from less malleable industries.

It is irresponsible not to think about business models. It’s just ten times more irresponsible not to think about the product.

16. Not Wanting to Get Your Hands Dirty

Nearly all programmers would rather spend their time writing code and have someone else handle the messy business of extracting money from it. And not just the lazy ones. Larry and Sergey apparently felt this way too at first. After developing their new search algorithm, the first thing they tried was to get some other company to buy it.

Start a company? Yech. Most hackers would rather just have ideas. But as Larry and Sergey found, there’s not much of a market for ideas. No one trusts an idea till you embody it in a product and use that to grow a user base. Then they’ll pay big time.

Maybe this will change, but I doubt it will change much. There’s nothing like users for convincing acquirers. It’s not just that the risk is decreased. The acquirers are human, and they have a hard time paying a bunch of young guys millions of dollars just for being clever. When the idea is embodied in a company with a lot of users, they can tell themselves they’re buying the users rather than the cleverness, and this is easier for them to swallow. [9]

If you’re going to attract users, you’ll probably have to get up from your computer and go find some. It’s unpleasant work, but if you can make yourself do it you have a much greater chance of succeeding. In the first batch of startups we funded, in the summer of 2005, most of the founders spent all their time building their applications. But there was one who was away half the time talking to executives at cell phone companies, trying to arrange deals. Can you imagine anything more painful for a hacker? [10] But it paid off, because this startup seems the most successful of that group by an order of magnitude.

If you want to start a startup, you have to face the fact that you can’t just hack. At least one hacker will have to spend some of the time doing business stuff.

17. Fights Between Founders

Fights between founders are surprisingly common. About 20% of the startups we’ve funded have had a founder leave. It happens so often that we’ve reversed our attitude to vesting. We still don’t require it, but now we advise founders to vest so there will be an orderly way for people to quit.

A founder leaving doesn’t necessarily kill a startup, though. Plenty of successful startups have had that happen. [11] Fortunately it’s usually the least committed founder who leaves. If there are three founders and one who was lukewarm leaves, big deal. If you have two and one leaves, or a guy with critical technical skills leaves, that’s more of a problem. But even that is survivable. Blogger got down to one person, and they bounced back.

Most of the disputes I’ve seen between founders could have been avoided if they’d been more careful about who they started a company with. Most disputes are not due to the situation but the people. Which means they’re inevitable. And most founders who’ve been burned by such disputes probably had misgivings, which they suppressed, when they started the company. Don’t suppress misgivings. It’s much easier to fix problems before the company is started than after. So don’t include your housemate in your startup because he’d feel left out otherwise. Don’t start a company with someone you dislike because they have some skill you need and you worry you won’t find anyone else. The people are the most important ingredient in a startup, so don’t compromise there.

18. A Half-Hearted Effort

The failed startups you hear most about are the spectactular flameouts. Those are actually the elite of failures. The most common type is not the one that makes spectacular mistakes, but the one that doesn’t do much of anything—the one we never even hear about, because it was some project a couple guys started on the side while working on their day jobs, but which never got anywhere and was gradually abandoned.

Statistically, if you want to avoid failure, it would seem like the most important thing is to quit your day job. Most founders of failed startups don’t quit their day jobs, and most founders of successful ones do. If startup failure were a disease, the CDC would be issuing bulletins warning people to avoid day jobs.

Does that mean you should quit your day job? Not necessarily. I’m guessing here, but I’d guess that many of these would-be founders may not have the kind of determination it takes to start a company, and that in the back of their minds, they know it. The reason they don’t invest more time in their startup is that they know it’s a bad investment. [12]

I’d also guess there’s some band of people who could have succeeded if they’d taken the leap and done it full-time, but didn’t. I have no idea how wide this band is, but if the winner/borderline/hopeless progression has the sort of distribution you’d expect, the number of people who could have made it, if they’d quit their day job, is probably an order of magnitude larger than the number who do make it. [13]

If that’s true, most startups that could succeed fail because the founders don’t devote their whole efforts to them. That certainly accords with what I see out in the world. Most startups fail because they don’t make something people want, and the reason most don’t is that they don’t try hard enough.

In other words, starting startups is just like everything else. The biggest mistake you can make is not to try hard enough. To the extent there’s a secret to success, it’s not to be in denial about that.

Notes

[1] This is not a complete list of the causes of failure, just those you can control. There are also several you can’t, notably ineptitude and bad luck.

[2] Ironically, one variant of the Facebook that might work is a facebook exclusively for college students.

[3] Steve Jobs tried to motivate people by saying “Real artists ship.” This is a fine sentence, but unfortunately not true. Many famous works of art are unfinished. It’s true in fields that have hard deadlines, like architecture and filmmaking, but even there people tend to be tweaking stuff till it’s yanked out of their hands.

[4] There’s probably also a second factor: startup founders tend to be at the leading edge of technology, so problems they face are probably especially valuable.

[5] You should take more than you think you’ll need, maybe 50% to 100% more, because software takes longer to write and deals longer to close than you expect.

[6] Since people sometimes call us VCs, I should add that we’re not. VCs invest large amounts of other people’s money. We invest small amounts of our own, like angel investors.

[7] Not linearly of course, or it would take forever to raise five million dollars. In practice it just feels like it takes forever.

Though if you include the cases where VCs don’t invest, it would literally take forever in the median case. And maybe we should, because the danger of chasing large investments is not just that they take a long time. That’s the best case. The real danger is that you’ll expend a lot of time and get nothing.

[8] Some VCs will offer you an artificially low valuation to see if you have the balls to ask for more. It’s lame that VCs play such games, but some do. If you’re dealing with one of those you should push back on the valuation a bit.

[9] Suppose YouTube’s founders had gone to Google in 2005 and told them “Google Video is badly designed. Give us $10 million and we’ll tell you all the mistakes you made.” They would have gotten the royal raspberry. Eighteen months later Google paid $1.6 billion for the same lesson, partly because they could then tell themselves that they were buying a phenomenon, or a community, or some vague thing like that.

I don’t mean to be hard on Google. They did better than their competitors, who may have now missed the video boat entirely.

[10] Yes, actually: dealing with the government. But phone companies are up there.

[11] Many more than most people realize, because companies don’t advertise this. Did you know Apple originally had three founders?

[12] I’m not dissing these people. I don’t have the determination myself. I’ve twice come close to starting startups since Viaweb, and both times I bailed because I realized that without the spur of poverty I just wasn’t willing to endure the stress of a startup.

[13] So how do you know whether you’re in the category of people who should quit their day job, or the presumably larger one who shouldn’t? I got to the point of saying that this was hard to judge for yourself and that you should seek outside advice, before realizing that that’s what we do. We think of ourselves as investors, but viewed from the other direction Y Combinator is a service for advising people whether or not to quit their day job. We could be mistaken, and no doubt often are, but we do at least bet money on our conclusions.

Posted by: lrrp | July 18, 2013

The Russians Used a Pencil

There is an old joke, or urban myth if you look at it another way, that goes something like this:

When NASA first started sending up astronauts, they quickly discovered that ballpoint pens would not work in zero gravity. To combat the problem, NASA scientists spent a decade and $12 billion to develop a pen that writes in zero gravity, upside down, underwater, on almost any surface, and at temperatures ranging from below freezing to 300 degrees Celsius.

The Russians used a pencil.

Although this joke is not factually correct, the punchline still resonates. There is something to be said about a simple and elegant solution versus a bloated and complicated one.

One final note: I think space pens are awesome. This is not about anti-gadgetry, but rather,  to delight in the beauty of a simple design solution.

Posted by: lrrp | July 18, 2013

Technology recruitment in an early start-up

So, you have an idea for a startup, but need a tech guy to build it… how should you find him? How do you make that first technical hire?

Of course, you want the company to sound personable and friendly, and that was probably the noble impulse that drove the poor anonymous job ad writer to write that awful ad. A formal, stiff job ad is indeed not going to attract good early employees – let alone a start-up CTO, which I believe is what they were trying to hire in this case.

First of all, let’s define our terms a little. Everyone has different terms for these things, but there’s two general stages to recruitment of technical guys in a really early start-up (one with fewer than 10 techs). Please note that when a company grows beyond that size, things shift and evolve. This applies to very small technology start-ups only and, as ever in the start-up world, there are and will always be exceptions.

The CTO

The first person that needs to be recruited is what I call variously the start-up CTO, the technology director, or the technical co-founder. For a technology start-up whose bread and butter will be developing a technical product that people will want to pay money for, this “hire” is the most important that the founder can make in the entire history of the company. Here, I’m assuming that the first founder is non-technical or not technically strong enough.

Strong enough to do what? Well, to develop the whole product by himself! Wait a second… can anyone develop a whole product by themselves? It depends on the product. I’ve done it. My best friend is doing it now on his own start-up. My current start-up employs only two people to build our product. So yes, it is possible, if you’re using the right technologies and if you’re building the kind of product that is amenable to being built by a very small team.

You might decide to hire more than just this guy, even though he can build the whole product by himself, in order to speed things up a little. After all, if your cofounder can write the whole product by himself, but it will take him 3 years to get to version 1, that’s probably not good enough. But you won’t be struggling to hire his team – he’s more than capable of doing that himself. Ah yes, that’s another thing a start-up CTO needs to be capable of: finding and attracting other technically talented team members to joint the start-up.

What else? Well, he also needs to have a good head for business, to understand where the start-up is going and be able to pick the technologies to meet those goals. He needs to be capable of working with maniacal productivity despite the chaotic, highly constrained environment of an early start-up. He needs to have enough managerial skills to manage the early start-up team once it comes into existence. What you (as a business-minded founder) might be doing for the business, i.e. pulling the entire thing from a mere idea into existence out of your sweat and determination, he needs to do for the product.

It’s worth emphasizing here: I’m not saying this guy will build the whole product by himself, only that he needs to be able to do so if need be.

He’s a One-Man IT Department. He’s the person on top of which you’ll build your company. He’s not a rock star. He’s a rock, and on this rock you can build your company.

The early employees

Early (technical) employees also need to be very competent, flexible and driven, but less so than the technical co-founder. They can specialise a bit more, and can focus on getting things done without quite so many business distractions. It will be the CTO’s job to figure out what technical skills are needed to continue to grow the start-up, once there’s budget for other people, and to find and hire the right people to fill those holes.

Early employees do need to be willing to have a go at whatever needs to be done at the moment. If it’s network administration that you need to do today, so be it. But they don’t need to bring all those skills to the job – it’s something they can learn from their colleagues, from howto’s downloaded from the web, books, etc.

As a start-up CTO looking for early employees, you should look not for someone who can do your job, but for someone who is reasonably well rounded and flexible, but more importantly is better than you in one of the key areas that really matter to the start-up.

Where to find them

So, where do you find these rare and wond’rous creatures? Let’s start with the CTO. Most important hire in the company. Defines the product that you will build. Is a job site a good place to look for one of those?

Of course not. You find technical co-founders the same way you find any co-founder: through personal relationships. If you want to start a technology start-up and you’re not technical, you need to locate your technical co-founder amongst your network of friends, and if there isn’t one there, you need to expand that network until there is. Until you have found your technical cofounder, your company cannot be started (at least not with any reasonable chance of success). Maybe there are even better ways of finding co-founders, but I don’t know them. Paul Graham’s experience seems to agree: “Usually the founders have been friends for at least a year before starting the company.”

I’m sorry if you were expecting a simple, easy answer, like “Go on find-a-CTO.com”. In my experience, the kind of people you want as technical cofounders are either doing it already, or productively employed. Finding your technical co-founder is hard work, but the pay-back from this work is huge.

What about early employees? Well, those are a little easier. At least, you can let your CTO do most of that job. He or she should have the network to find the people that he wants to hire. There, as well, I’d recommend networking as the primary means of finding great people to work with. However, for early employees, in some rare cases, you might use a carefully constructed job ad to fish for possible hires. Bear in mind, though, that at this stage, it’s usually better not to hire anyone than to hire the wrong person.

Taking on a cofounder: final note

One last note on cofounders: you can’t treat them as employees. They’re not employees, they’re cofounders. You want them to feel that it’s their company, and to do that, you have to give them equity – not options, not promises of options, but actual founder’s equity. Don’t feel like you’re giving stuff away here. If you’ve got the right person for the job, ensuring that they feel ownership of the company will ensure that your share is worth something. It’s better to own 70 or 80 or even 51% of something than 100% of nothing.

(Daniel Tenner)

Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.